Trong thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã sử dụng trần lãi suất như một công cụ điều hành chính sách tiền tệ. Ở một khía cạnh nào đó nó cũng đã có tác dụng nhất định trong việc bình ổn thị trường. Tuy nhiên, việc lạm dụng trần lãi suất có thể dẫn tới những ngộ nhận nguy hiểm về tác dụng của công cụ này. Với điều kiện kinh tế vĩ mô hiện nay đã đến lúc NHNN nên bỏ trần lãi suất.

Giao dịch tại một ngân hàng. Ảnh: Minh Định.

Những ngộ nhận về tác dụng của trần lãi suất

Luật Dân sự 2005 quy định trần lãi suất cho vay được ấn định không quá 150% lãi suất cơ bản. Quy định này nhằm chống việc cho vay nặng lãi. Tuy nhiên, do nó không phù hợp với thực tế nên NHNN đã “né” quy định này trong suốt một khoảng thời gian dài. Năm 2008 khi lãi suất được đẩy lên cao do lạm phát bùng nổ thì NHNN mới áp trần lãi suất cho vay. Tuy nhiên, trong quá trình áp dụng đã nảy sinh nhiều bất cập nên tháng 4-2010 NHNN đã bỏ cơ chế trần lãi suất.

Với cơ chế trần lãi suất mới “nửa đóng, nửa mở” thì ngân hàng có thể dễ dàng lách quy định để huy động với lãi suất thỏa thuận ở kỳ hạn ngắn. Tương tự lãi suất cho vay cũng có thể “lách trần” một cách khá dễ dàng.

Trong khi đó, trần lãi suất huy động lần đầu tiên được áp đặt vào cuối tháng 2-2008 nhưng chỉ ba tháng sau đã bị gỡ bỏ cũng do phát sinh nhiều bất cập.

Đến tháng 3-2010, một lần nữa trần lãi suất huy động được áp dụng trở lại. Tuy nhiên, cũng như trước đó, thị trường vẫn “làm ngơ” với quy định này và lãi suất huy động thực tế đã bỏ xa mức trần 14%.

Tháng 9-2011, NHNN quyết tâm áp đặt trần lãi suất huy động bằng cách đưa ra những hình phạt nghiêm khắc đối với những ngân hàng vi phạm.

Việc áp trần lãi suất huy động là nhằm ngăn chặn cuộc chạy đua lãi suất của các ngân hàng và giảm lãi suất cho vay trên thị trường. Tuy nhiên, về lý thuyết và thực tế, hai mục tiêu này đều khó đạt được.

Thực vậy, theo lý thuyết kinh tế, khi hàng hóa (không độc quyền) bị áp giá trần sẽ gây ra mất mát vô ích (dead weight loss). Khi áp trần lãi suất huy động thấp hơn mức cân bằng của thị trường thì vốn huy động của ngân hàng giảm, điều này đồng nghĩa với nguồn cung tiền để cho vay giảm và sẽ làm lãi suất cho vay tăng chứ không phải là giảm như nhiều người vẫn thường ngộ nhận.

Khi áp trần lãi suất cho vay thấp hơn mức cân bằng thì ngân hàng cũng sẽ hạn chế cho vay vì mức lãi suất đó không bù được với rủi ro. Điều này đồng nghĩa với việc nhiều người có nhu cầu vay vốn và họ sẵn sàng trả lãi suất cao nhưng vẫn không vay được vốn. Trên thực tế, mỗi lần lãi suất trần được áp dụng đã gây ra nhiều xáo trộn trên thị trường tiền tệ. Trong nhiều trường hợp ngân hàng và người gửi tiền, người vay tiền cùng nhau lách luật để phá vỡ các mốc trần lãi suất.

Việc NHNN liên tục hạ trần lãi suất huy động thời gian qua và áp trần lãi suất cho vay trong một số lĩnh vực ưu tiên thường không có tác dụng giảm lãi suất cho vay như mục tiêu của chính sách. Ngược lại, chính sách này còn gây méo mó cho thị trường tiền tệ và đẩy nhiều ngân hàng nhỏ vào tình trạng khó khăn thanh khoản. Hiện tượng lách luật đã làm tăng rủi ro và chi phí giao dịch cho thị trường tài chính.

Nên bỏ trần lãi suất và tiếp tục giảm lãi suất chính sách

Lần gần đây nhất HSBC dự báo lạm phát Việt Nam năm 2012 chỉ 5,4%; Trung tâm Nghiên cứu kinh tế và Chính sách (VEPR) thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội dự báo lạm phát khoảng 6,2%. Cùng với xu hướng giảm của lạm phát, thanh khoản của hệ thống ngân hàng cũng khá ổn định thể hiện qua việc lãi suất liên ngân hàng các kỳ hạn ngắn chỉ 2-4% và lãi suất trái phiếu chính phủ được giao dịch quanh mức 8-9%. Bên cạnh đó, tín dụng năm tháng đầu năm gần như không tăng. Đây là những yếu tố tiền đề quan trọng cho thấy lãi suất có thể tiếp tục giảm trong thời gian tới.

Mới đây, NHNN đã quyết định giảm lãi suất tiền gửi tối đa kỳ hạn 1-12 tháng còn 9%/năm; lãi suất kỳ hạn trên 12 tháng được thả nổi; trần lãi suất cho vay đối với năm nhóm đối tượng ưu tiên là 13%. Như vậy, chỉ trong vòng chưa tới ba tuần lãi suất kỳ hạn ngắn đã giảm thêm 2 điểm phần trăm, còn lãi suất trần cho vay với các nhóm đối tượng ưu tiên đã giảm thêm 1 điểm phần trăm. Quyết định này của NHNN nhằm giảm lãi suất cho vay trên thị trường, nhưng cũng như những lần giảm trần lãi suất trước đó, quyết định này không có tác dụng thực sự đến việc điều chỉnh lãi suất của thị trường.

Hiện nay, sở dĩ lãi suất vẫn duy trì ở mức cao là do phần lớn doanh nghiệp hoạt động quá rủi ro nên ngân hàng phải yêu cầu mức lãi suất cao để bù đắp. Ngoài ra, chi phí vốn của ngân hàng cũng chưa thể giảm do lãi suất huy động trước đó cao. Do vậy để được vay vốn, những khách hàng “rủi ro” vẫn buộc phải vay với lãi suất cao.

Với cơ chế trần lãi suất mới “nửa đóng, nửa mở” thì ngân hàng có thể dễ dàng lách quy định để huy động với lãi suất thỏa thuận ở kỳ hạn ngắn. Tương tự lãi suất cho vay cũng có thể “lách trần” một cách khá dễ dàng.

Trên thực tế nhiều ngân hàng đã giảm lãi suất cho vay nhưng kết quả này hoàn toàn không phải nhờ tác động của chính sách trần lãi suất mà do những điều kiện khách quan của nền kinh tế. Với điều kiện kinh tế vĩ mô hiện nay, NHNN nên bỏ cơ chế trần lãi suất. Để tiếp tục giảm lãi suất cho vay, NHNN nên tiếp tục giảm lãi suất tái cấp vốn và lãi suất tái chiết khấu. Bên cạnh đó, để tăng tính an toàn cho hệ thống ngân hàng thì NHNN cần tăng cường quản lý và xử lý nợ xấu của ngân hàng.

Theo TBKTSG
  • Facebook
  • Chia sẻ
  • Google +
Mọi thông tin bài vở hoặc ý kiến đóng góp cũng như thắc mắc liên quan đến thị trường bất động sản xin gửi về địa chỉ email: banbientap@cafeland.vn; Đường dây nóng: 0942.825.711.

Ý kiến của bạn

Thông tin bạn đọc

CafeLand.vn là Tạp chí bất động sản hàng đầu tại Việt Nam và duy nhất chuyên về bất động sản. Cập nhật thực trạng thị trường bất đông sản hiện nay, cung cấp cho các độc giả những thông tin chính xác và những góc nhìn phân tích nhận định về thị trường bất động sản từ các chuyên gia trong ngành. Ngoài ra, CafeLand còn cung cấp cho độc giả tất cả các thông tin về sự kiên, dự án, các xu hướng phong thủy, nhà ở để các bạn có cái nhìn tổng quan hơn về thông tin mua bán nhà đất tại Việt Nam.
Các dự án đang bán Căn hộ Gem Riverside Thăng Long Home Căn hộ quận 3 Đất Nhơn Trạch
Căn hộ Dream Home Riverside Q7 Saigon Riverside Bella Villa Đức Hòa  Căn hộ quận 6 Đất nền Biên Hòa
Căn hộ vincity quận 9 Victoria Village Quận 2 Căn hộ The Coastal Hill Căn hộ Quận 11 Đất nền quận Thủ Đức
Căn hộ Sonata Residence  Eco Town Long Thành Căn hộ Emerald Precinct Đất chia lô quận 8 Đất nền quận 12
Căn hộ Samsora Riverside The Arena Cam Ranh Căn hộ Napoleon Castle I Dự án Paradise Riverside Đất Thủ Dầu Một
Căn hộ Palm Garden quận 2 FLC Quảng Bình Căn hộ The Palace Residence Saigon Metro Mall Đất Bà Rịa
Căn hộ Empire city Sapphire Khang Điền Quận 9 Dự án Bella Vista Dự án Vincity Grand Park Đất Phú Quốc
Chung cư The Terra Hào Nam Căn hộ Dragon Fairy Nha Trang Vũng Tàu Regency Dự án Hamubay Đất nền Phan Thiết
Rome Diamond Lotus Quận 2 Căn hộ raemian city quận 2 Dự án Green Mark Dự án five star eco city Biệt thự biển Phan Thiết
Dự án Moonlight Park View Dự án The Grand Manhattan Dự án Ventosa quận 5 Dự án Harina View Thủ Đức Biệt thự biển Hội An
Căn hộ Sunshine City Sài Gòn The Western Capital Dự án Ray River Residence Dự án Long hậu riverside Dự án Cam ranh City Gate
Căn hộ La Cosmo Long Phú Residence The Ascent Thảo Điền River Silk City Căn hộ Green Star Sky Garden
Dự án Green City BNC Dragon Officetel Golden King Harbor Center Malibu hội an
Dự án khu dân cư đại nam Dự án bến cát center city 2 Dự án Beau Rivage nha trang Cát tường phú hưng Dự án Lago Centro Long An
Căn hộ river panorama quận 7 Mövenpick Resort Waverly Phú Quốc FLC Lux City Quy Nhơn Tecco Vina Garden Đất nền tiến lộc garden