Hà Nội tìm "lời giải" cho bài toán siêu đô thị

Với mục tiêu tăng trưởng trên 11% giai đoạn 2025-2030, Hà Nội đang đứng trước áp lực khổng lồ trong việc tháo gỡ 5 "điểm nghẽn" kinh niên: ùn tắc, ô nhiễm, ngập úng, trật tự đô thị và an toàn thực phẩm.

Tại Bắc Kinh, một "siêu đô thị" với 22 triệu dân, đoàn công tác đã trực tiếp tìm hiểu về "kỳ tích xanh" mà thành phố này đã tạo ra trong hơn một thập kỷ qua. Từng là tâm điểm của sự lo ngại về bụi mịn, Bắc Kinh đã triển khai "chiến dịch bảo vệ bầu trời xanh" với lộ trình cực kỳ khắt khe. Kết quả là nồng độ bụi mịn PM2.5 đã giảm ngoạn mục từ mức 89,5 µg/m³ vào năm 2013 xuống chỉ còn 27 µg/m³ vào năm 2025.

Đoàn công tác thành phố Hà Nội làm việc với Viện Quy hoạch và Thiết kế đô thị Nam Kinh.

Bí quyết của Bắc Kinh nằm ở hệ thống quan trắc mật độ cao kết hợp với trí tuệ nhân tạo để xác định chính xác nguồn phát thải. Thành phố này đã chấp nhận những cuộc "đại phẫu" đau đớn như đóng cửa các cơ sở công nghiệp phát thải cao, loại bỏ hoàn toàn việc dùng than đá và kiểm soát chặt chẽ xe cá nhân để ưu tiên cho các phương tiện năng lượng mới.

Sự chuyển mình của Bắc Kinh còn đến từ tư duy quy hoạch "giải nén" đô thị. Thay vì để thành phố loang ra như vết dầu, Bắc Kinh kiên trì thực hiện cấu trúc "một lõi, một chính, một phụ, hai trục, nhiều điểm, một khu". Trong đó, khu vực Thông Châu đóng vai trò là "trung tâm phụ", tiếp nhận toàn bộ các cơ quan hành chính, bệnh viện, trường học để giảm tải cho vùng lõi lịch sử.

Tại đây, Hà Nội đã tham khảo mô hình "thành phố bọt biển" để trị dứt điểm nạn ngập lụt bằng cách thiết kế hạ tầng thu gom và tái sử dụng nước mưa ngay trong lòng đất. Đặc biệt, hệ thống giao thông ngầm đa tầng tại Thông Châu - nơi 5 tuyến đường sắt giao cắt hoàn toàn dưới lòng đất để nhường không gian phía trên cho công viên và thương mại là một gợi ý quan trọng cho các tổ hợp giao thông công cộng (TOD) mà Hà Nội đang dự định triển khai.

Tại thành phố Nam Kinh, đoàn công tác lại tìm thấy lời giải cho bài toán bảo tồn di sản trong lòng đô thị hiện đại. Khác với tư duy "đóng băng" di tích, Nam Kinh áp dụng triết lý "bảo tồn thích ứng". Thành phố này sở hữu đoạn tường thành thời Minh dài nhất thế giới, nhưng thay vì chỉ để ngắm, họ biến nó thành một dải công viên khổng lồ, nơi di sản hòa quyện vào đời sống thường nhật của người dân qua các đường dạo bộ và vành đai xanh.

Cách Nam Kinh hồi sinh dòng sông Tần Hoài từ một nơi ô nhiễm nặng nề trở thành trung tâm kinh tế đêm sầm uất cũng mang lại nhiều bài học cho Hà Nội trong việc xử lý các dòng sông nội đô như sông Tô Lịch hay sông Nhuệ. Bằng cách tu bổ các ngôi nhà cổ ven sông thành không gian văn hóa, trà quán và hiệu sách, Nam Kinh đã tạo ra cơ chế để di sản tự nuôi sống chính mình, thay vì chỉ dựa vào ngân sách nhà nước.