Tuyến đường sắt 175km về miền Tây: Quỹ đất quanh ga được tính toán để phát triển TOD

Dự án hạ tầng lớn của vùng Đồng bằng sông Cửu Long

Bộ Xây dựng vừa ban hành kết luận của Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng về báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ.

Theo Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng, đây là công trình hạ tầng đường sắt quy mô lớn, đi qua khu vực nền đất yếu và có tác động sâu rộng đến phát triển kinh tế - xã hội vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Vì vậy, công tác chuẩn bị đầu tư phải được nghiên cứu cẩn trọng, tư duy tiếp cận cần đổi mới nhằm bảo đảm tính khả thi và hiệu quả đầu tư.

Lãnh đạo Bộ Xây dựng yêu cầu Ban quản lý dự án Mỹ Thuận và đơn vị tư vấn tiếp thu đầy đủ ý kiến của các cơ quan, đơn vị để hoàn thiện báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, trong đó, cần bổ sung đầy đủ cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý và các số liệu có nguồn trích dẫn rõ ràng nhằm làm rõ sự cần thiết đầu tư dự án.

Đáng chú ý, Bộ Xây dựng yêu cầu Ban quản lý dự án Mỹ Thuận làm việc với Cục Đường bộ Việt Nam, Cục Hàng hải và Đường thủy nội địa Việt Nam và Tổng công ty Đường sắt Việt Nam để cập nhật số liệu thực tế về lưu lượng hàng hóa, hành khách trên hành lang TP.HCM - Cần Thơ.

Việc dự báo nhu cầu vận tải phải đánh giá được khả năng thu hút của đường sắt, đồng thời làm rõ cơ cấu phân chia thị phần giữa đường sắt với đường bộ và đường thủy nội địa. Đây là cơ sở quan trọng để xác định quy mô đầu tư, phương án khai thác và hiệu quả kinh tế - xã hội của tuyến đường sắt này.

Làm rõ quỹ đất TOD quanh các nhà ga

Đối với mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng, Bộ Xây dựng yêu cầu đưa nội dung TOD vào báo cáo nghiên cứu tiền khả thi. Báo cáo cần xác định rõ quỹ đất khu vực lân cận các ga để phát triển đô thị, dịch vụ và logistics.

Bên cạnh đó, cơ chế phát triển TOD phải được nghiên cứu hoàn thiện trên cơ sở các quy định của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Luật Đường sắt, Luật Đầu tư, Luật Kinh doanh bất động sản và các quy định pháp luật có liên quan nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư dự án.

Việc khai thác hiệu quả quỹ đất quanh các nhà ga không chỉ giúp tăng tính khả thi về tài chính cho dự án, mà còn mở ra động lực phát triển đô thị, dịch vụ, logistics dọc hành lang TP.HCM - Cần Thơ.

Giai đoạn 1 đường sắt TP.HCM - Cần Thơ là đường đơn

Về giải pháp kỹ thuật, Bộ Xây dựng thống nhất phương án phân kỳ đầu tư giai đoạn đầu với quy mô đường đơn. Tuy nhiên, cơ quan này yêu cầu quá trình nghiên cứu phải tính toán ngay từ đầu cho giai đoạn tiếp theo, nhằm tránh phát sinh chi phí lớn hoặc làm gián đoạn khai thác khi đầu tư đường đôi theo quy hoạch.

Đối với các khu vực nền đất yếu, Bộ Xây dựng yêu cầu lựa chọn giải pháp xử lý tối ưu để bảo đảm ổn định lâu dài, hạn chế nguy cơ lún và bảo đảm an toàn chạy tàu.

Bộ Xây dựng cũng yêu cầu cập nhật sơ bộ tổng mức đầu tư theo các quy định mới về quản lý chi phí có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, bảo đảm tính đúng, tính đủ, tránh thất thoát, lãng phí; đồng thời nghiên cứu đa dạng hóa hình thức đầu tư, kết hợp giữa đầu tư công và PPP nhằm nâng cao tính khả thi của Dự án.

Ban quản lý dự án Mỹ Thuận và đơn vị tư vấn được yêu cầu khẩn trương hoàn thiện hồ sơ trong tháng 7/2026. Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng sẽ trực tiếp làm việc với các địa phương có tuyến đi qua để thống nhất phương án phát triển quỹ đất TOD và tổ chức triển khai dự án.

Tuyến dài hơn 175km, đi qua 5 tỉnh thành

Theo phương án đang được nghiên cứu, tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ có điểm đầu tại ga An Bình (phường Dĩ An, TP.HCM), điểm cuối tại ga Cần Thơ (phường Hưng Phú, TP Cần Thơ).

Tổng chiều dài tuyến là 175,2km, đi qua 5 tỉnh, thành phố: TP.HCM, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long và Cần Thơ.

Về quy mô, dự án sẽ xây mới đường sắt vận chuyển chung hành khách và hàng hóa, giai đoạn 1 là đường đơn (giai đoạn 2 đầu tư đường đôi theo quy hoạch), khổ đường 1.435mm, tốc độ thiết kế tàu khách 160km/h và tàu hàng 120km/h. Toàn tuyến đầu tư 12 ga và 3 depot (An Bình, Tân Kiên, Cần Thơ).

Về phương án kỹ thuật, khoảng 56% chiều dài tuyến được xây dựng trên cầu nhằm vượt sông, khu vực đô thị và các công trình hạ tầng hiện hữu; khoảng 44% còn lại đi trên nền đất. Riêng đoạn vượt sông Hậu, đơn vị tư vấn tiếp tục nghiên cứu phương án đường sắt đi chung với cầu Cần Thơ 2.

Theo tính toán sơ bộ, phương án đường sắt đi chung cầu Cần Thơ 2 có tổng mức đầu tư khoảng 171.300 tỷ đồng (tương đương 6,468 tỷ USD). Trường hợp xây dựng cầu đường sắt độc lập, tổng mức đầu tư tăng lên khoảng 175.110 tỷ đồng (tương đương 6,611 tỷ USD).

Theo kế hoạch, dự án đường sắt TP.HCM - Cần Thơ sẽ trình Quốc hội xem xét chủ trương đầu tư vào tháng 8/2026; khởi công trong năm 2028 và cơ bản hoàn thành vào năm 2035.