Thuế TNCN: Lưu ý quan trọng cho cá nhân làm dịch vụ, Freelancer, Affliate, KOL/KOC...

Theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 1/7/2026, một trong những nội dung đáng chú ý là quy định về việc xác định bản chất thu nhập của cá nhân để áp dụng cách tính thuế phù hợp.

Theo đó, nếu cá nhân cung cấp dịch vụ nhưng không đăng ký kinh doanh hoặc không đăng ký thuế theo hoạt động kinh doanh, khoản thu nhập nhận được có thể được cơ quan thuế xác định là thu nhập từ tiền lương, tiền công theo điểm c khoản 2 Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, tùy thuộc vào bản chất của giao dịch.

Mức tính thuế có thể khác nhau

- Nếu được xác định là cá nhân kinh doanh dịch vụ: Thuế được tính theo công thức: 5% VAT + 2% TNCN = 7%

- Nếu được xác định là thu nhập từ tiền lương, tiền công: Áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần, mức thuế suất cao nhất có thể lên tới 35% (nếu thuộc bậc thuế tương ứng).

Đã bị khấu trừ 10% thuế, có phải quyết toán nữa không?

Liên quan đến thực tế nhiều người kinh doanh, đặc biệt là các KOL, KOC, người sáng tạo nội dung và các cá nhân nhận thu nhập từ nhiều nguồn được đơn vị chi trả khấu trừ 10% thuế thu nhập cá nhân trước khi thanh toán. Họ cho rằng như vậy là hoàn thành nghĩa vụ thuế và không cần thực hiện thêm các thủ tục khác. Thực tế, điều này cần phải rà soát lại kỹ hơn. 

Người nộp thuế cần rà soát tổng thu nhập của mình là bao nhiêu và trong những bối cảnh khác nhau thì không phải tất cả mọi trường hợp khấu trừ 10% là đã thực hiện nghĩa vụ thuế cuối cùng rồi. Người nộp thuế sẽ cần phải tổng hợp lại tất cả các nguồn thu nhập. Một số nguồn thu nhập có thể thông qua các nền tảng đã được khấu trừ rồi thì người nộp thuế tổng hợp lại và sẽ trừ đi những gì đã được cơ quan thuế khấu trừ.

Như vậy, người nộp thuế phải tổng hợp toàn bộ doanh thu và phải thực hiện theo quy định trong trường hợp người nộp thuế phải quyết toán thuế thu nhập cá nhân để xác định đúng nghĩa vụ thuế của mình. 

*Cục thuế lưu ý một số điều:

- Khoản khấu trừ 10% tại nguồn không đồng nghĩa với số thuế phải nộp cuối cùng.

- Khi quyết toán thuế, cơ quan thuế sẽ xác định nghĩa vụ thuế dựa trên bản chất giao nhập, hồ sơ và quy định hiện hành.

- Nếu thuộc diện phải khấu trừ theo Điều 50 Nghị định 253/2026/NĐ-CP thì tổ chức chi trả vẫn thực hiện khấu trừ theo quy định trước khi thanh toán.

- Đăng ký hộ kinh doanh hoặc đăng ký thuế khi hoạt động kinh doanh độc lập.

- Chuẩn bị đầy đủ hợp đồng, chứng từ, hồ sơ chứng minh bản chất giao dịch.

- Không nhầm lẫn giữa 10% khấu trừ tại nguồn và nghĩa vụ thuế sau quyết toán.

Các khoản thu nhập không mang tính chất tiền lương, tiền công không tính vào thu nhập chịu thuế TNCN

Theo khoản 4 Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, các khoản thu nhập không mang tính chất tiền lương, tiền công không tính vào thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân theo bao gồm:

- Các khoản tiền thưởng kèm theo các danh hiệu được Nhà nước phong tặng; tiền thưởng kèm theo các danh hiệu thi đua, các hình thức khen thưởng theo quy định của pháp luật về thi đua khen thưởng; tiền thưởng kèm theo giải thưởng quốc gia, giải thưởng quốc tế được Nhà nước Việt Nam thừa nhận; tiền thưởng về cải tiến kỹ thuật, sáng chế, phát minh được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận; tiền thưởng về việc phát hiện, khai báo hành vi vi phạm pháp luật với cơ quan nhà nước có thẩm quyền;

- Khoản tiền hỗ trợ của người sử dụng lao động cho việc khám bệnh, chữa bệnh hiểm nghèo cho bản thân người lao động và thân nhân của người lao động bao gồm: con đẻ, con nuôi, con riêng của vợ hoặc chồng; vợ hoặc chồng; cha đẻ, mẹ đẻ; cha vợ, mẹ vợ (hoặc cha chồng, mẹ chồng); cha dượng, mẹ kế; cha nuôi, mẹ nuôi.

Mức hỗ trợ không tính vào thu nhập chịu thuế là số tiền người sử dụng lao động hỗ trợ thực tế theo hóa đơn, chứng từ nhưng tối đa không quá số tiền trả viện phí của người lao động và thân nhân người lao động sau khi đã trừ số tiền chi trả của tổ chức bảo hiểm (nếu có).

Việc xác định bệnh hiểm nghèo theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế;

- Khoản tiền nhận được theo chế độ liên quan đến sử dụng phương tiện đi lại trong cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức Đảng, đoàn thể; phương tiện phục vụ đưa đón người lao động từ nơi ở đến nơi làm việc và ngược lại theo quy chế của đơn vị;

- Khoản tiền nhận được theo chế độ nhà ở công vụ theo quy định của pháp luật;

- Các khoản nhận được ngoài tiền lương, tiền công do tham gia, phục vụ hoạt động Đảng, đoàn, Quốc hội hoặc xây dựng, tham gia ý kiến, thẩm định, thẩm tra các văn bản pháp luật, Nghị quyết, các báo cáo chính trị; tham gia các đoàn kiểm tra, giám sát; tiếp xúc cử tri, tiếp công dân; trang phục và các công việc khác có liên quan đến phục vụ trực tiếp hoạt động của Văn phòng Quốc hội, Hội đồng dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội, các Đoàn đại biểu Quốc hội, Văn phòng Trung ương và các Ban của Đảng, Văn phòng Thành ủy, Tỉnh ủy và các Ban của Thành ủy, Tỉnh ủy;

- Khoản tiền mua vé máy bay do người sử dụng lao động trả thay (hoặc thanh toán) cho người lao động là người nước ngoài, người lao động là người Việt Nam làm việc ở nước ngoài về phép mỗi năm một lần từ Việt Nam đến quốc gia người nước ngoài mang quốc tịch hoặc quốc gia nơi gia đình người nước ngoài sinh sống và ngược lại, quốc gia nơi người Việt Nam đang làm việc về Việt Nam và ngược lại;

- Khoản tiền học phí cho con của người lao động nước ngoài học tại Việt Nam, con của người lao động Việt Nam đang làm việc ở nước ngoài học tại nước ngoài theo bậc học từ mầm non đến trung học phổ thông do người sử dụng lao động trả thay (hoặc thanh toán) cho người lao động;

- Khoản tiền do người sử dụng lao động mua cho người lao động sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc và không có tích lũy về phí bảo hiểm, bao gồm cả các sản phẩm sức khỏe, bảo hiểm tử kỳ (không bao gồm sản phẩm bảo hiểm tử kỳ có hoàn phí) mà người tham gia bảo hiểm không nhận được tiền phí tích lũy từ việc tham gia bảo hiểm, ngoài khoản tiền bảo hiểm hoặc bồi thường theo thỏa thuận tại hợp đồng bảo hiểm do doanh nghiệp bảo hiểm trả.

Trường hợp mua bảo hiểm không bắt buộc và không có tích lũy về phí bảo hiểm của các doanh nghiệp bảo hiểm không thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam nhưng được phép bán bảo hiểm tại Việt Nam thì cũng không tính vào thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân quy định tại điểm này;

- Khoản chi do người sử dụng lao động trả thay tiền đào tạo nâng cao trình độ, tay nghề cho người lao động phù hợp với công việc chuyên môn, nghiệp vụ của người lao động hoặc theo kế hoạch của người sử dụng lao động;

- Các khoản thanh toán mà người sử dụng lao động trả cho nhà cung cấp hoặc cho người lao động để phục vụ việc điều động, luân chuyển, đi công tác của người lao động theo quy định tại quyết định hoặc văn bản điều động, luân chuyển, cử người lao động đi công tác, quy chế tài chính hoặc quy chế nội bộ hoặc hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động và có hóa đơn, chứng từ theo quy định;

- Các khoản thu nhập của cá nhân nhận được từ các hội, tổ chức tài trợ trong trường hợp cá nhân là thành viên của hội, tổ chức đó khi tham gia sáng tác các tác phẩm văn học nghệ thuật để thực hiện nhiệm vụ chính trị của Nhà nước hoặc theo chương trình hoạt động phù hợp với điều lệ của hội, tổ chức và kinh phí tài trợ được sử dụng từ nguồn ngân sách nhà nước hoặc được quản lý theo quy định của Nhà nước;

- Khoản tiền nhận được từ người sử dụng lao động chi đám hiếu, hỉ cho bản thân và gia đình người lao động theo quy chế tài chính hoặc quy chế nội bộ hoặc hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động của đơn vị trả thu nhập và phù hợp với mức được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp theo pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp;

- Tiền và lợi ích nhận được từ nguồn tài chính công đoàn không mang tính chất tiền lương, tiền công theo quy định của Luật Công đoàn;

- Tiền chế độ dinh dưỡng, chế độ đặc thù chăm sóc bảo đảm sức khỏe và sinh lý phụ nữ theo quy định tại Điều 5 và Điều 8 Nghị định 349/2025/NĐ-CP quy định chế độ, chính sách đối với thành viên đội thể thao tham gia tập trung tập huấn, thi đấu.