Thị trường vốn cần được "nâng vai" trong bài toán tăng trưởng dài hạn

Phiên thảo luận tại Hội thảo "Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn"

Trong bối cảnh dư địa của chính sách tiền tệ ngày càng thu hẹp, nhu cầu tái cấu trúc các kênh dẫn vốn đang trở thành yêu cầu cấp thiết để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số. Tại Hội thảo "Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn", các chuyên gia cho rằng thị trường vốn cần được phát huy mạnh mẽ hơn nhằm chia sẻ vai trò với tín dụng ngân hàng trong việc cung cấp nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Tín dụng vẫn là kênh dẫn vốn chủ đạo của nền kinh tế. Tuy nhiên, thực tế cho thấy dư địa của chính sách tiền tệ trong hỗ trợ tăng trưởng đang ngày càng hạn chế, đặt ra yêu cầu phải tái cấu trúc thị trường vốn để bổ sung nguồn lực cho giai đoạn phát triển mới.

Phát biểu tại Hội thảo "Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn", ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, đến ngày 29/5/2026, quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt khoảng 10.610,35 nghìn tỷ đồng, tương đương 82,6% GDP ước tính năm 2025. Số lượng tài khoản nhà đầu tư đã vượt 13 triệu, hoàn thành sớm mục tiêu đạt 11 triệu tài khoản đầu tư chứng khoán vào năm 2030 theo Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán.

Hoạt động huy động vốn trên thị trường cổ phiếu cũng ghi nhận sự tăng trưởng mạnh. Trong 5 tháng đầu năm 2026, tổng giá trị phát hành cổ phiếu và chào bán lần đầu ra công chúng của các doanh nghiệp niêm yết và đăng ký giao dịch đạt khoảng 289.500 tỷ đồng, tăng 86,5% so với năm 2025 và cao gấp 2,5 lần mức trung bình của 5 năm gần đây.

Cùng với đó, thị trường trái phiếu doanh nghiệp tiếp tục phục hồi. Quy mô thị trường trái phiếu niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán đến cuối tháng 5/2026 đạt khoảng 2.819.000 tỷ đồng, tương đương 21,9% GDP ước tính năm 2025.

Theo ông Bùi Hoàng Hải, những kết quả trên tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng của thị trường chứng khoán với tư cách là kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế. Tuy nhiên, để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững trong giai đoạn 2026-2030, nhu cầu vốn sẽ rất lớn. Trong bối cảnh nguồn lực ngân sách có hạn và tín dụng ngân hàng đang tiến gần các ngưỡng an toàn của hệ thống, việc tái cấu trúc các kênh dẫn vốn trở thành yêu cầu cấp thiết.

Bà Đặng Nguyệt Minh, Giám đốc Nghiên cứu Công ty Quản lý Quỹ Dragon Capital

Từ góc nhìn của nhà đầu tư tổ chức, bà Đặng Nguyệt Minh, Giám đốc Nghiên cứu Công ty Quản lý Quỹ Dragon Capital nhấn mạnh: "Không thể xây một nền kinh tế 40 năm bằng nguồn vốn kỳ hạn 12 tháng".

Theo bà Minh, tại các nền kinh tế phát triển, ngân hàng vẫn giữ vai trò quan trọng nhưng tập trung chủ yếu vào cung cấp nguồn vốn ngắn hạn, vốn lưu động cho doanh nghiệp, doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng như khách hàng cá nhân. Trong khi đó, nhu cầu vốn cho hạ tầng và các dự án đầu tư dài hạn sẽ được đáp ứng chủ yếu thông qua thị trường vốn, bao gồm thị trường cổ phiếu và trái phiếu.

Đại diện Dragon Capital cho rằng để thị trường vốn phát triển đúng vai trò, Việt Nam cần tháo gỡ đồng thời hai nút thắt lớn.

Thứ nhất là nút thắt về nguồn cung. Hiện cơ cấu vốn hóa của thị trường chứng khoán vẫn tập trung chủ yếu vào nhóm tài chính, ngân hàng và bất động sản, chiếm khoảng 65% tổng vốn hóa năm 2026. Trong khi đó, thị trường còn thiếu những doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực công nghệ cao, sản xuất quy mô lớn hoặc hạ tầng trí tuệ nhân tạo - những lĩnh vực có khả năng thu hút dòng vốn quốc tế.

Thứ hai là nút thắt về cầu, tức cơ cấu nhà đầu tư. Theo bà Minh, Việt Nam đang triển khai nhiều giải pháp nhằm thu hút dòng vốn nước ngoài nhưng chưa có cơ chế đủ mạnh để kích hoạt nguồn vốn trong nước. Quy mô ngành quản lý quỹ còn nhỏ khi tổng tài sản các quỹ trong nước chỉ tương đương khoảng 6% GDP, thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia trong khu vực như Ấn Độ hay Indonesia. Đặc biệt, quy mô quỹ hưu trí tự nguyện mới đạt khoảng 81 triệu USD, trong khi tại các quốc gia có trình độ phát triển tương đồng đã lên tới hàng chục tỷ USD.

Để tái cấu trúc dòng vốn, đại diện Dragon Capital đề xuất lộ trình gồm ba nhóm giải pháp. Trước hết là tăng nguồn cung hàng hóa chất lượng thông qua đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn doanh nghiệp nhà nước; thu hút thêm doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất, tiêu dùng và công nghệ cao niêm yết; đồng thời nâng cao tiêu chuẩn công bố thông tin và quản trị doanh nghiệp.

Song song với đó là phát triển nguồn vốn dài hạn bằng việc thúc đẩy ngành quản lý quỹ, xây dựng các chính sách ưu đãi thuế đối với đầu tư dài hạn, đồng thời phát triển quỹ hưu trí tự nguyện, bảo hiểm, quỹ mở và đa dạng hóa các sản phẩm đầu tư như ETF, quỹ chỉ số và quỹ hưu trí mục tiêu.

Theo bà Đặng Nguyệt Minh, phát triển thị trường vốn là điều kiện cần để tạo nền tảng cho chu kỳ tăng trưởng mới của nền kinh tế. Việc giải quyết đồng thời cả hai bài toán cung và cầu sẽ góp phần khơi thông dòng vốn dài hạn, hướng tới mục tiêu không chỉ tăng trưởng nhanh hơn mà còn phát triển bền vững hơn trong dài hạn.