Sửa Luật Đất đai: Cân nhắc tăng cường cơ chế thương lượng trong các giao dịch

Theo định hướng sửa đổi Luật Đất đai của Chính phủ, đất đai là nguồn lực đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển đất nước, cần tối ưu chính sách tài chính đất đai, quy hoạch và sử dụng đất nhằm khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai - tài sản thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước thống nhất quản lý.

Đất đai là nguồn lực đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển đất nước, cần tối ưu chính sách tài chính đất đai, quy hoạch và sử dụng đất nhằm khai thác hiệu quả nguồn lực - Ảnh minh họa

Việc sửa đổi Luật hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và xử lý hiệu quả những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn; bảo đảm đơn giản hóa thủ tục hành chính, không tạo thêm khó khăn cho người dân và doanh nghiệp.

Hiện Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang hoàn thiện Dự thảo Luật; đồng thời chuẩn bị đồng bộ các nghị định, thông tư hướng dẫn để khi Luật có hiệu lực có thể triển khai ngay trong thực tiễn.

Đánh giá cao những đề xuất sửa đổi của cơ quan soạn thảo, tuy nhiên, để đảm bảo yếu tố thị trường trong quan hệ đất đai giữa Nhà nước và người sử dụng đất, tham gia góp ý Dự thảo Luật (sửa đổi), chuyên gia đề xuất tăng cường cơ chế thương lượng trong các giao dịch…

Chuyên gia cho rằng, cần cân nhắc tăng cường cơ chế thương lượng trong các giao dịch - Ảnh minh họa

Theo PGS TS Lưu Quốc Thái, Trường Đại học Luật TP Hồ Chí Minh, trong nền kinh tế thị trường, đất đai không chỉ là tài nguyên mà còn là tài sản và nguồn lực sản xuất quan trọng. Vì vậy, quan hệ giữa Nhà nước với người sử dụng đất cần được xây dựng trên nguyên tắc bình đẳng, tôn trọng giá trị thị trường của quyền sử dụng đất.

Trên cơ sở yếu tố thị trường trong quan hệ đất đai giữa Nhà nước và người sử dụng đất, định hướng sửa đổi Luật Đất đai, PGS TS Lưu Quốc Thái đề xuất tăng cường cơ chế thương lượng trong các giao dịch về đất đai, coi việc Nhà nước thu hồi đất bằng quyết định hành chính là giải pháp sau cùng, qua đó từng bước hình thành thị trường quyền sử dụng đất minh bạch, cạnh tranh và vận hành hiệu quả.

Trong khi đó, quan tâm đến hoạt động công chứng và quản lý đất đai, TS Ninh Thị Hiền, Trưởng Văn phòng Công chứng Bảy Hiền, TP Hồ Chí Minh cho rằng, cần tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong việc trao quyền sử dụng đất cho các chủ thể tham gia thị trường bất động sản.

Theo Trưởng Văn phòng Công chứng Bảy Hiền, nhiều quan hệ dân sự về đất đai hiện vẫn bị “hành chính hóa”, làm giảm tính linh hoạt của thị trường. Vì vậy, cần chuyển dần hoạt động trao quyền sử dụng đất từ cơ chế hành chính sang cơ chế vận hành theo nguyên tắc thị trường, bảo đảm bình đẳng, minh bạch và cạnh tranh giữa các chủ thể.

Liên quan đến cơ chế xác định giá đất, nhiều ý kiến bày tỏ, bảng giá đất và giá đất cụ thể cần phản ánh đúng giá trị thực tế của từng thửa đất, tại từng thời điểm và cho từng mục đích sử dụng, thay vì chỉ mang tính chất tham chiếu.

Đồng thời lưu ý, chính sách tái định cư không nên chỉ dừng ở việc bố trí nơi ở mới mà cần bảo đảm điều kiện sống, việc làm và sinh kế lâu dài cho người dân sau thu hồi đất.

Bên cạnh đó, liên quan đến cơ chế áp dụng bảng giá đất kết hợp hệ số điều chỉnh theo các quy định hiện hành, không ít ý kiến cũng kiến nghị, tiếp tục hoàn thiện pháp luật theo hướng tiệm cận hơn với giá thị trường, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đất đai, đồng thời hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

Các ý kiến này cho rằng, việc sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai trong thời gian tới cần hướng đến mục tiêu xây dựng một hệ thống pháp luật ổn định, minh bạch, dễ thực thi, vừa tháo gỡ các vướng mắc từ thực tiễn, vừa tạo môi trường đầu tư thuận lợi, khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững…

Ngoài các nội dung đã nêu, liên quan vấn đề quy hoạch, tham gia góp ý, một số chuyên gia Trường Đại học Luật TP Hồ Chí Minh cũng cho rằng, việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp đặt ra yêu cầu điều chỉnh hệ thống quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất phù hợp với thực tiễn quản lý mới.

Đồng thời cần tiếp tục tinh gọn hệ thống quy hoạch, nâng cao tính công khai, minh bạch trong điều chỉnh quy hoạch, đồng thời bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin và quyền tham gia của người dân đối với các quyết định liên quan trực tiếp đến quyền sử dụng đất.

Bên cạnh đó, cần tăng cường kiểm soát quyền lực trong điều chỉnh quy hoạch, khắc phục tình trạng “quy hoạch treo”, và nghiên cứu xây dựng cơ chế kế hoạch sử dụng đất 5 năm cấp xã phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương mới.