Phương án đầu tư tuyến đường sắt 175km về miền Tây có gì đáng chú ý?

Tuyến đường sắt dài hơn 175km, đi qua 5 địa phương

Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận vừa có báo cáo gửi Bộ Xây dựng về kết quả nghiên cứu tiền khả thi dự án đầu tư tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ.

Tuyến có điểm đầu tại ga An Bình (phường Dĩ An, TP.HCM), điểm cuối tại ga Cần Thơ (phường Hưng Phú, TP Cần Thơ).

Tổng chiều dài toàn tuyến khoảng 175,2km, đi qua 5 địa phương gồm TP.HCM, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long và TP Cần Thơ. Đây là tuyến đường sắt được đầu tư mới, phục vụ vận chuyển chung hành khách và hàng hóa trên hành lang kinh tế từ TP.HCM về trung tâm vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Giai đoạn đầu làm đường đơn, sau đó hoàn thiện thành đường đôi

Trong giai đoạn 1, tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ được xây dựng theo tiêu chuẩn đường đơn, khổ 1.435mm. Ở giai đoạn sau, tuyến sẽ được hoàn thiện thành đường đôi theo quy hoạch.

Toàn tuyến dự kiến bố trí 12 ga và 3 depot tại An Bình, Tân Kiên và Cần Thơ. Tốc độ thiết kế đối với tàu khách đạt 160km/h, trong khi tàu hàng đạt 120km/h.

Về công nghệ khai thác, đoàn tàu khách sử dụng động lực phân tán EMU, còn tàu hàng sử dụng động lực tập trung. Hệ thống điện khí hóa dùng nguồn xoay chiều 25kV, kết hợp thông tin truyền dẫn cáp quang, công nghệ số và các hệ thống tín hiệu hiện đại.

Để phục vụ đầu tư hoàn chỉnh theo quy hoạch, dự án đầu tư tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ dự kiến giải phóng mặt bằng khoảng 801,5ha, trong đó có khoảng 479,13ha đất nông nghiệp.

Về phương án kỹ thuật, tuyến đường sắt được thiết kế theo nguyên tắc bảo đảm năng lực khai thác, an toàn vận hành, giao cắt khác mức với hệ thống đường bộ và hạn chế tối đa tác động đến môi trường khu vực tuyến đi qua.

Hơn một nửa chiều dài tuyến sẽ xây trên cầu

Theo đề xuất, khoảng 56% chiều dài tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ sẽ được xây dựng trên cầu. Phần này chủ yếu nằm tại các khu vực đô thị, khu dân cư đông đúc, vị trí vượt sông hoặc giao cắt với các công trình hạ tầng hiện hữu. Việc bố trí tuyến trên cầu nhằm bảo đảm khả năng khai thác liên tục, hạn chế xung đột với hệ thống giao thông hiện hữu và giảm tác động đến khu dân cư.

Khoảng 44% chiều dài còn lại sử dụng kết cấu nền đất, bố trí tại những khu vực dân cư thưa, địa chất ổn định và ít chịu ảnh hưởng của ngập lụt.

Đối với các công trình cầu, giai đoạn 1 dự kiến xây dựng với bề rộng khoảng 6,5m, chiều dài nhịp từ 24m đến 450m. Riêng vị trí vượt sông Hậu, phương án sơ bộ là bố trí tuyến đường sắt đi chung với cầu Cần Thơ 2. Phương án kết cấu cầu dùng chung sẽ tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện trong các bước sau.

Trên cơ sở khối lượng tính theo thiết kế sơ bộ, hệ thống định mức, đơn giá xây dựng và tham khảo suất đầu tư các dự án tương tự đã và đang triển khai trên thế giới, tư vấn xác định sơ bộ tổng mức đầu tư dự án đường sắt TP.HCM - Cần Thơ theo 2 phương án.

- Phương án 1 với đoạn đường sắt đi chung cầu đường bộ khoảng 4,7km tại vị trí vượt sông Hậu, tổng mức đầu tư sơ bộ dự án khoảng 171.300 tỷ đồng, tương đương 6,4 tỷ USD.

- Phương án 2 cầu đường sắt xây dựng riêng, tách biệt với cầu đường bộ, có tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 175.110 tỷ đồng, tương đương 6,6 tỷ USD.

Căn cứ quy mô nền kinh tế, khả năng huy động nguồn vốn, kinh nghiệm quốc tế, đơn vị tư vấn đề xuất lựa chọn hình thức đầu tư công để bảo đảm khả năng triển khai dự án.

Dự kiến trình Quốc hội vào tháng 8/2026

Theo kế hoạch, dự án đường sắt TP.HCM - Cần Thơ sẽ được trình Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư vào tháng 8/2026. Thiết kế kỹ thuật tổng thể (FEED) dự kiến hoàn thành trong quý 1/2028.

Công tác giải phóng mặt bằng dự kiến triển khai từ quý 1/2028; hoàn thành thiết kế xây dựng sau FEED, lựa chọn nhà thầu 1 gói thầu xây lắp để khởi công vào quý 3/2028; cơ bản hoàn thành xây dựng năm 2035.

Tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ được đánh giá có hiệu quả kinh tế - xã hội lớn, góp phần đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng trên hành lang kinh tế TP.HCM - Cần Thơ. Khi hình thành, tuyến đường sắt này được kỳ vọng giúp giảm chi phí logistics, tái cơ cấu thị phần vận tải và tạo động lực phát triển mới cho khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.