Nhà ở cho thuê: Từ quyết sách tới thực tiễn đang được rút ngắn hơn bao giờ hết

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, trong thời kỳ phát triển mới, tiếp cận nhà ở an toàn phù hợp với khả năng chi trả phải được coi là quyền cơ bản của người dân và thước đo của tiến bộ xã hội - Ảnh: TTXVN

Tư duy chiến lược, đột phá

Trong những ngày này, tin vui đã đến người lao động, người dân các đô thị và cả những người trẻ đang trăn trở với giấc mơ "an cư lạc nghiệp".

Chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về thị trường nhà ở, theo đó, đặt nhà ở trong chiến lược phát triển đô thị quốc gia, quy hoạch nhà ở đi liền với hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ xã hội, thiết chế văn hoá, y tế, giáo dục là đường hướng cho việc thiết kế và thực thi chính sách nhà ở một cách bài bản, hiệu quả, điều chỉnh những bất cập trong thị trường bất động sản hiện tại và đảm bảo quyền tiếp cận nhà ở một cách công bằng, hợp lý.

Đặc biệt, tư duy chiến lược về nhà ở cho thuê, xác định từ nay tới năm 2030, nhà ở cho thuê là trụ cột chiến lược, nhất là tại các đô thị lớn, khu công nghiệp, vùng nhập cư lao động và các địa bàn có giá nhà vượt xa mặt bằng thu nhập của người dân sẽ mở đường cho những quyết sách đột phá, để ngày càng nhiều người dân được tiếp cận nhà ở an toàn phù hợp với khả năng chi trả.

Chỉ 1 tuần sau chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã có các cuộc làm việc với UBND TP Hà Nội và các bộ, ngành về phát triển nhà ở cho thuê trên địa bàn Thủ đô. Hà Nội được giao ưu tiên làm điểm trước, khẩn trương rà soát toàn bộ quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch đô thị và nông thôn và quỹ đất, quỹ nhà tài sản công đang sử dụng kém hiệu quả để có phương án sắp xếp, phát triển mô hình nhà ở cho thuê; báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả trong tháng 6/2026.

Cũng về nội dung này, ngày 1/6/2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã có cuộc làm việc với lãnh đạo thành phố Hải Phòng và các tỉnh: Quảng Ninh, Bắc Ninh, Ninh Bình, Hưng Yên. Thủ tướng yêu cầu, trong tháng 6/2026, các địa phương căn cứ quy hoạch chung, quy hoạch tỉnh đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, chủ động rà soát, điều chỉnh quy hoạch, trong đó xác định cụ thể vị trí, quy mô các khu vực phát triển nhà ở cho thuê, gắn với các khu công nghiệp trọng điểm và các vùng phát triển chiến lược của địa phương; đồng thời phấn đấu khởi công ít nhất 01 dự án nhà ở cho thuê. Ngoài ra, các địa phương sớm triển khai các dự án nhà ở cho thuê có quy mô lớn trong quý III, quý IV năm 2026.

Trao đổi với báo Điện tử Chính phủ, PGS.TS. Phạm Thế Anh, Đại học Kinh tế Quốc dân bày tỏ sự ủng hộ và đánh giá cao định hướng và các động thái nhanh chóng và quyết liệt để phát triển nhà ở cho thuê. Theo vị chuyên gia, trên thực tế, nhu cầu về nhà ở rất đa dạng. Với nhóm muốn sở hữu nhà ở các đô thị đang làm việc nhưng chưa đủ tài chính, nếu được tiếp cận nhà ở cho thuê giá hợp lý, họ sẽ yên tâm làm việc và tích luỹ để có thể mua được ngôi nhà của chính họ. Trong khi đó, có rất nhiều người dự tính trở về sống tại quê hương sau khi về hưu. Đối với nhóm này, họ chỉ có nhu cầu có chỗ ở lâu dài, ổn định và nhà ở cho thuê là lựa chọn hợp lý nhất với họ.

Đồng quan điểm, chuyên gia kinh tế, TS. Đinh Thế Hiển chỉ rõ, ở thời đại công nghiệp, sự dịch chuyển lao động giữa các khu công nghiệp trong một thành phố, giữa các thành phố… diễn ra ngày càng thường xuyên, liên tục. Người lao động mong muốn nơi cư trú gần nơi làm việc nên sẽ ưu tiên phải thuê nhà. Chủ trương phát triển nhà cho thuê dài hạn, có thể lên tới hàng chục năm là phù hợp với xu hướng của các đô thị phát triển trên thế giới.

Từ quyết sách tới thực tiễn

"Tiên phong", "chủ động" và "khẩn trương" là những từ khoá trong triển khai trụ cột chiến lược nhà ở cho thuê. Đối với các địa phương thí điểm, các nhiệm vụ như rà soát quỹ đất và nhu cầu, lập quy hoạch, lựa chọn phương án đầu tư thích hợp… sẽ phải được thực hiện đồng thời, để các dự án đầu tiên khi đã khởi công sẽ về đích đúng hẹn, đảm bảo sự đồng bộ giữa nhà ở cho thuê và các thiết chế văn hoá, giáo dục, y tế, cũng như đáp ứng đúng và trúng nhu cầu của từng địa phương.

Từ nay tới năm 2030, nhà ở cho thuê là trụ cột chiến lược, nhất là tại các đô thị lớn, khu công nghiệp.

Song song với đó, Bộ Xây dựng sẽ chủ động đề xuất kịp thời các cơ chế, chính sách mới về nhà ở cho thuê, cụ thể hoá trong các luật sửa đổi, phối hợp ban hành các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật về nhà ở cho thuê, phối hợp các địa phương xác định nhu cầu nhà ở cho thuê theo đối tượng, làm cơ sở quy hoạch và phân bổ nguồn lực, tránh lệch pha cung - cầu… Với cách thức triển khai rõ người, rõ việc, rõ thời điểm hoàn thành, chặng đường từ quyết sách tới thực tiễn đang được rút ngắn hơn bao giờ hết.

PGS.TS Phạm Thế Anh nhấn mạnh, quan trọng và trước tiên là mỗi địa phương phải xác định được nhu cầu nhà ở cho thuê, bao gồm cả thời gian thuê nhà dự kiến và loại hình nhà ở người thuê mong muốn. Đây cũng là nội dung đã được Thủ tướng Lê Minh Hưng chỉ đạo rất cụ thể. Căn cứ vào nhu cầu này, địa phương rà soát và cân đối quỹ đất, năng lực đáp ứng các hạ tầng phục vụ khu dân cư, các quy định hướng dẫn về loại hình nhà ở cho thuê để quyết định vị trí xây dựng, số lượng căn, diện tích, loại hình nhà thấp tầng hay cao bao nhiêu tầng…

"Đối với các đô thị lớn như Hà Nội và TPHCM, nhu cầu của người thuê nhà có thể sẽ khác với các địa phương khác. Người lao động thường mong muốn mang cả gia đình, con cái lên thành phố để sinh sống và học tập, vì vậy, tiêu chuẩn nhà ở cho thuê sẽ phải tương đương với nhà ở bình thường.

Bên cạnh đó, Hà Nội có thể đề nghị mua lại một số lượng căn hộ nhất định trong các dự án nhà ở thương mại phân khúc trung bình, thanh toán cho chủ đầu tư bằng cách trừ vào tiền thuế đất để tạo dựng quỹ nhà ở cho thuê cho các nhóm người thuê là người lao động chuyên môn cao, chuyên gia, nhà khoa học phục vụ các dự án đặc thù của đô thị", vị chuyên gia gợi ý.

Giải bài toán huy động nguồn lực

Theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, trước mắt, ngân sách sẽ được bố trí để triển khai các dự án nhà ở cho thuê gắn với các thiết chế đi kèm, song dòng vốn tư nhân được xác định đóng vai trò quan trọng trong mục tiêu hiện thực hoá chính sách nhà ở cho thuê.

Theo PGS.TS. Phạm Thế Anh, để thu hút được nguồn lực từ xã hội, các nhà đầu tư tư nhân cần được hỗ trợ trong chính sách đất đai, giải phóng mặt bằng, giảm thiểu và gỡ bỏ các rào cản pháp lý không cần thiết trong quá trình lập và triển khai dự án. Định mức lợi nhuận với nhà đầu tư hợp lý nhưng phải đủ sức hấp dẫn để họ sẵn sàng tham gia.

"Nhà nước có thể góp vốn vào dự án, với một tỉ lệ nhất định, để tạo thêm động lực cho nhà đầu tư. Đối với các dự án nhà cho thuê cạnh khu công nghiệp trọng điểm, nếu thiết kế được cơ chế phù hợp, mang lại lợi ích cho các doanh nghiệp trong khu công nghiệp, có thể huy động được sự đóng góp từ chính các doanh nghiệp này", PGS.TS. Phạm Thế Anh khuyến nghị.

Nhìn từ góc độ thị trường cho thuê hiện tại, TS. Đinh Thế Hiển nhận định, tại các phường vùng ven TPHCM, người dân đã và đang tự xây dựng nhiều khu nhà trọ cho công nhân, diện tích mỗi căn hộ chừng 30m2, có gác lửng, trang bị tiện ích cần thiết như tivi, máy giặt, tủ lạnh, điều hoà… phù hợp cho một hộ gia đình 2-4 người với giá cho thuê trên dưới 3 triệu đồng/tháng. Trong khu nhà trọ có sân chung, có trang bị phòng cháy chữa cháy, có bảo vệ 24/24, khoá nhận diện vân tay mỗi khi ra vào. Mô hình nhà trọ như vậy có thể đáp ứng được nhu cầu thuê dài hạn của công nhân, người lao động với mức thu nhập trung bình.

"Nhà nước có thể có chính sách hỗ trợ phù hợp để khuyến khích chủ đầu tư sở hữu đất đai tại các vị trí phù hợp đầu tư vào loại hình nhà trọ này. Chẳng hạn, có thể ưu đãi trong tiếp cận tín dụng, tạo điều kiện tiếp cận đường điện, đường nước với giá phổ thông, bổ sung các tiện ích, hạ tầng ở các khu vực tập trung công nhân thuê trọ…", chuyên gia Đinh Thế Hiển đề xuất. Tất nhiên, những chính sách này phải đi kèm yêu cầu cụ thể về các tiêu chí, điều kiện mà các khu nhà cho thuê này phải đáp ứng để đáp ứng nhu cầu người thuê.