Luật Phát triển đô thị: Nền tảng mới cho chuyển đổi xanh ở TPHCM

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thạc sĩ Lê Thanh Hải, Giám đốc Trung tâm Tư vấn ứng dụng kinh tế (HIDS), phân tích, Luật Phát triển đô thị mở ra hành lang pháp lý quan trọng cho công cuộc chuyển đổi xanh. Sự ra đời của Luật mang lại nền tảng pháp lý ổn định, dài hạn cho các dự án hạ tầng xanh có vòng đời kéo dài, đồng thời trao công cụ điều phối quy mô vùng giúp thành phố chủ động triển khai các giải pháp phát triển bền vững.

Dù vậy, Luật chưa đặt mục tiêu phát thải cụ thể hay cơ chế ràng buộc, đòi hỏi sớm cụ thể hóa bằng nghị quyết của HĐND TPHCM và các tiêu chuẩn kỹ thuật.

PGS-TS Phan Thị Thục Anh, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học VinUni, cho biết Đề án Chuyển đổi xanh TPHCM được khởi động từ tháng 5-2023. Tuy nhiên, sự ra đời của Luật Phát triển đô thị cùng thực tế gia tăng áp lực phát thải đòi hỏi TPHCM phải xem xét, sắp xếp lại các vấn đề ưu tiên.

Theo PGS-TS Phan Thị Thục Anh, tổng phát thải trên địa bàn TPHCM sau hợp nhất đã tăng 41% giai đoạn 2010–2024 (từ 30,29 lên 42,82 triệu tấn CO₂). Do đó, chuyển đổi xanh không thể là tập hợp các dự án riêng lẻ mà phải tiếp cận liên ngành, tổng thể.

Luật Phát triển đô thị có 13 điểm quan trọng liên quan trực tiếp đến xanh hóa như: trạm sạc điện trên đất công, vùng phát thải thấp, ưu đãi dự án xanh, trái phiếu xanh và cơ chế thử nghiệm sandbox... Luật giúp dịch chuyển trọng tâm từ câu hỏi "TPHCM nên làm gì?" sang "Luật cho phép TPHCM làm đến đâu và cần ban hành quy định gì để thực thi?".

PGS-TS Phạm Ngọc Nam, Phó Viện trưởng Viện Khoa học kỹ thuật và máy tính, Trường đại học VinUni cho rằng, quá trình xanh hóa công nghiệp tại TPHCM đã hình thành nền tảng ban đầu, song còn khoảng cách lớn giữa các ngành công nghiệp tiên phong và mặt bằng chung. Ông đề xuất thành phố ưu tiên tạo hệ thống dữ liệu xanh, quy hoạch KCN sinh thái, bắt buộc phát triển năng lượng tái tạo và thúc đẩy dán nhãn sinh thái.

Từ thực tế xây dựng các khu công nghiệp, đại diện Công ty Cổ phần đầu tư và phát triển điện BECAMEX-VSIP (BVPower) cho biết một số doanh nghiệp đến từ châu Âu yêu cầu năng lượng tái tạo 100%. Nhưng thực tế vẫn còn nhiều đơn vị coi trọng yếu tố giá thành hơn. BVPower đề xuất TPHCM ban hành cơ chế dán "nhãn xanh" thể hiện rõ doanh nghiệp sử dụng bao nhiêu % năng lượng tái tạo trong quá trình sản xuất, từ đó khuyến khích doanh nghiệp chủ động chuyển đổi.