Lộ diện kế hoạch đầu tư hai tuyến đường sắt hơn 37.000 tỷ đồng phía Nam Hà Nội

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, dự án thứ nhất là tuyến đường sắt vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn. Tuyến có điểm đầu tại Tổ hợp ga Ngọc Hồi và điểm cuối tại ga Kim Sơn, đi qua địa bàn Hà Nội, Hưng Yên và Bắc Ninh. Tổng chiều dài tuyến chính khoảng 31,3 km cùng hơn 10 km tuyến nhánh kết nối.

Trong giai đoạn đầu, tuyến đường sắt này được đầu tư theo tiêu chuẩn đường đôi, gồm một tuyến khổ đường 1.435 mm và một tuyến khổ đường 1.000 mm. Tổng mức đầu tư sơ bộ dự kiến khoảng 25.675 tỷ đồng. Hiện Ban Quản lý dự án đường sắt đang hoàn thiện báo cáo nghiên cứu tiền khả thi để trình cấp có thẩm quyền xem xét trong năm 2026.

Dự án thứ hai là cải dịch tuyến đường sắt từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi kết hợp xây dựng ga Thường Tín và Trung tâm điều hành vận tải đường sắt quốc gia. Tuyến có chiều dài khoảng 26,5 km, được đầu tư theo tiêu chuẩn đường đơn khổ 1.000 mm với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 11.523 tỷ đồng.

Theo phương án nghiên cứu, dự án sẽ xây dựng mới ga Thường Tín, ga Phú Xuyên cùng hệ thống xí nghiệp đầu máy, xí nghiệp toa xe hàng. Đáng chú ý, Trung tâm điều hành vận tải đường sắt quốc gia hiện đang đặt tại ga Hà Nội cũng sẽ được di dời về khu vực ga Thường Tín khi dự án hoàn thành.

Hiện trạng quốc lộ 1 đoạn qua Ngọc Hồi.

Bộ Xây dựng cho biết việc triển khai đồng thời hai dự án có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với hệ thống đường sắt quốc gia. Các công trình không chỉ giúp tổ chức lại mạng lưới đường sắt phía Nam Hà Nội mà còn tạo nền tảng để từng bước chuyển vai trò ga đầu mối quốc gia từ ga Hà Nội về Tổ hợp ga Ngọc Hồi theo định hướng đã được phê duyệt.

Để bảo đảm hoạt động vận tải đường sắt không bị gián đoạn trong quá trình triển khai, Bộ Xây dựng đề xuất chỉ bàn giao đoạn tuyến đường sắt hiện hữu Ngọc Hồi - Yên Viên cho Hà Nội sau khi hai dự án hoàn thành. Thành phố sẽ phối hợp với Tổng công ty Đường sắt Việt Nam xây dựng phương án tổ chức vận tải phù hợp trong từng giai đoạn.

Theo đánh giá của Bộ Xây dựng, tiến độ triển khai các dự án này còn có mối liên hệ trực tiếp với nhiều công trình hạ tầng quan trọng khác của Thủ đô. Trong đó có tuyến metro số 1 Ngọc Hồi - Yên Viên, tuyến metro số 6 Ngọc Hồi - Nội Bài và dự án mở rộng Quốc lộ 1. Các dự án đều sử dụng chung hoặc có liên quan đến hành lang hạ tầng đường sắt hiện hữu, vì vậy việc triển khai đồng bộ sẽ góp phần tránh chồng chéo, tiết kiệm nguồn lực đầu tư.

Nếu được phê duyệt và hoàn thành trong giai đoạn 2027 - 2028, hai dự án được kỳ vọng sẽ tháo gỡ một trong những điểm nghẽn lớn nhất của hệ thống đường sắt khu vực phía Nam Hà Nội, đồng thời tạo điều kiện phát triển đồng bộ mạng lưới giao thông đường sắt quốc gia trong tương lai.

Đáng chú ý, đề xuất của Bộ Xây dựng được đưa ra trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp lớn đang quan tâm tới các dự án hạ tầng đường sắt tại khu vực Ngọc Hồi. Cuối tháng 5 vừa qua, Tập đoàn Vingroup đã kiến nghị tham gia đầu tư một số dự án theo hình thức PPP và hợp đồng BT, bao gồm ga hàng hóa, ga hành khách tạm tại Ngọc Hồi nhằm thay thế chức năng của ga Hà Nội trong thời gian chuyển tiếp.

Doanh nghiệp này cũng đề xuất đầu tư tuyến đường sắt vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn với hai khổ đường 1.435 mm và 1.000 mm, đồng thời cải dịch tuyến đường sắt đoạn Ngọc Hồi - Phú Xuyên theo hành lang chung với tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam trong tương lai.

Trước đó, liên danh gồm Vingroup - Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Bất động sản Cuộc Sống Mới - Công ty TNHH Thương mại Tổng hợp Hoàng Vân - Công ty cổ phần Nghiên cứu Đầu tư và Phát triển Tương Lai đã được UBND TP Hà Nội chọn làm nhà đầu tư dự án trục không gian Quốc lộ 1 kết hợp chỉnh trang, tái thiết đô thị theo hình thức PPP và hợp đồng BT. Dự án có chiều dài khoảng 36,3 km, mặt cắt ngang tối đa 90 m, tổng mức đầu tư dự kiến lên tới 162.000 tỷ đồng.