Hạ lãi suất huy động bền vững vẫn cần thêm thời gian

Lãi suất liên ngân hàng trong tuần đầu tháng 6 đã có biến động bất ngờ. Cụ thể lãi suất phiên 1/6 dâng cao đột ngột lên trên 11% và kết phiên 11%/năm. Tất cả các kỳ hạn đều có lãi suất tăng mạnh, cụ thể lãi suất bình quân qua đêm tăng 4 điểm phần trăm, lên 11%/năm. Các kỳ hạn 2 tuần và 1 tháng cũng tăng lần lượt 0,1 điểm phần trăm và 0,15 điểm phần trăm, lên 7,5%/năm và 7,75%/năm.

Lãi suất liên ngân hàng vẫn còn biến động thất thường trong ngắn hạn. (Ảnh minh họa)

Đáng chú ý là lãi suất liên ngân hàng đột ngột tăng trong bối cảnh tiền gửi Kho bạc Nhà nước tại bốn ngân hàng thương mại nhà nước vẫn duy trì ở nền cao khoảng 650 nghìn tỷ đồng. Do đó, điều này thể hiện áp lực kỹ thuật mang tính cuối kỳ, không phản ánh tình trạng thiếu hụt tiền đồng về cơ bản.

Dù vậy, ngay sau biến động này, Ngân hàng Nhà nước đã đẩy mạnh hỗ trợ thanh khoản VND thông qua kênh thị trường mở. Tại phiên ngày 2/6, Ngân hàng Nhà nước can thiệp bằng giao dịch hoán đổi khi mua vào 1 tỷ USD, kỳ hạn từ ngày 02/06 đến ngày 16/06 với tỷ lệ trúng thầu 3,96%. Nhờ đó, lãi suất bình quân liên ngân hàng kỳ hạn qua đêm đã trở về nền bình thường ngay sau đó.

Cập nhật lãi suất liên ngân hàng áp dụng đến ngày 3/5, các ngân hàng đẩy mạnh giao dịch kỳ hạn qua đêm với lãi suất 5,48%/năm. Tuy nhiên, giao dịch giữa các ngân hàng với nhau từ kỳ hạn 1 tháng trở lên vẫn có lãi suất cao, ghi nhận mức lãi suất giao dịch không thua kém biểu lãi suất huy động ở thị trường 1 được các nhà băng niêm yết công khai. Theo đó, tại ngày 3/6, các ngân hàng vẫn đang vay lẫn nhau với lãi suất 7,14%/năm cho kỳ hạn 1 tháng, 7,75%/năm cho 3 tháng, 8,10%/năm kỳ hạn 6 tháng và 8,50%/năm kỳ hạn 9 tháng.

Trong bối cảnh áp lực tỷ giá của tháng 5 được nhận xét giảm bớt sức ép, tỷ giá hoán đổi (SWAP) USD/VND ổn định trong biên từ 0% đến +3%, theo ông Nguyễn Minh Hạnh - Giám đốc Trung tâm Phân tích Chứng khoán SHS nhận xét, tuy vậy, phiên giao dịch ngày 01/06 là lời nhắc nhở rằng thanh khoản hệ thống chưa thực sự ổn định.

Trên cơ sở phân tích diễn biến của thị trường tiền trong tháng 5, ông Hạnh nhìn nhận, biến động bất thường xảy ra trong phiên 01/06 một phần xuất phát từ sự cố kỹ thuật trên hệ thống giao dịch nghiệp vụ thị trường mở, khiến một số tổ chức tín dụng không thể thực hiện giao dịch trong phiên đó.

Nhìn rộng hơn, dư lưu hành nghiệp vụ thị trường mở đã giảm từ đỉnh khoảng 450 nghìn tỷ xuống còn khoảng 330 nghìn tỷ đồng, phản ánh việc một bộ phận ngân hàng đã sử dụng gần hết hạn mức cầm cố tài sản trong các giao dịch này, trong khi dư địa tham gia theo hình thức tín chấp bị thu hẹp bởi các tỷ lệ an toàn vốn theo quy định. Ngân hàng Nhà nước phản ứng kịp thời và lãi suất qua đêm nhanh chóng trở về nền bình thường trong phiên tiếp theo.

Trên thị trường 1, dữ liệu SHS ghi nhận lãi suất huy động kỳ hạn 1 năm tiếp tục neo ở nền cao qua toàn bộ tháng 5. Sau cuộc họp với Ngân hàng Nhà nước đầu tháng, hầu hết các ngân hàng điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi kỳ hạn từ 6 tháng trở lên khoảng 0,1 - 0,3% song mặt bằng lãi suất huy động trung dài hạn chưa có sự thay đổi đáng kể. Tăng trưởng tín dụng lũy kế đến ngày 29/05 đạt khoảng 5,18%, thấp hơn cùng kỳ năm 2025.

Để bổ sung nguồn vốn trong bối cảnh tốc độ tăng trưởng huy động tiền gửi chưa như kỳ vọng, nhiều ngân hàng đang tích cực triển khai hai kênh: vay vốn từ các đối tác tài chính quốc tế và đẩy mạnh tăng vốn chủ sở hữu thông qua phát hành cổ phần. Thông tư 08/2026 sửa đổi, bổ sung Thông tư 22 hướng đến cải thiện tỷ lệ dư nợ tín dụng trên vốn huy động (LDR - Loan to Deposit Ratio) của các ngân hàng thương mại nhà nước khoảng 1,1 - 1,5%, tạo thêm dư địa hoạt động.

"Quá trình hạ lãi suất huy động bền vững phụ thuộc vào tiến độ xử lý các vấn đề cơ cấu sâu hơn của hệ thống, một quá trình cần thêm thời gian để phát huy hiệu quả đầy đủ", ông Nguyễn Minh Hạnh nhận định.

Nhìn chung, trong bối cảnh hiện nay, chuyên gia cho rằng thị trường tiền tệ vẫn chưa có sự ổn định bền vững khi lãi suất vẫn có sự biến động lên xuống thất thường trong một số thời gian. Cuộc đua huy động vẫn đang diễn ra giữa các tổ chức tài chính, các doanh nghiệp ở các kỳ hạn khác nhau trong khi tiền gửi tăng rất chậm và nhiều ngân hàng còn đang sụt giảm trong quý I/2026 và việc này vẫn đang tiếp diễn.

Dù vậy, với lãi suất cao hơn hiện nay, theo ông Nguyễn Minh Hạnh, kỳ vọng dòng tiền sẽ quay trở lại với kênh lãi suất cố định (tiền gửi, chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu,...) trong thời gian tới đây.