Đón sóng tỷ đô: 150 triệu USD đầu tiên sẽ gọi tên ai?

Nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn được dự báo sẽ là tâm điểm đón trọn dòng tiền 150 triệu USD trong đợt giải ngân đầu tiên của các quỹ ETF vào tháng 9 tới - Ảnh: BM

Chỉ còn vài tuần nữa, ngày 21/8/2026, Tổ chức xếp hạng FTSE Russell dự kiến sẽ chính thức xướng tên các cổ phiếu Việt Nam lọt vào bộ chỉ số FTSE Global Equity Index Series dành cho nhóm thị trường mới nổi. Với kinh nghiệm quan sát thị trường lâu năm, theo ông Hoàng Xuân Chiến - Giám đốc phát triển kinh doanh Khối tư vấn đầu tư của VPS, đây không chỉ là một danh xưng, mà là "tấm giấy thông hành" để chứng khoán Việt Nam đón nhận một kỷ nguyên dòng vốn mới.

Tuy nhiên, giới đầu tư toàn cầu vốn dĩ rất thực tế. Họ không đổ ụp tiền vào cùng một lúc, mà có chiến thuật giải ngân cực kỳ thận trọng.

Theo báo cáo chiến lược mới nhất của Chứng khoán MB (MBS), tổng quy mô vốn (cả chủ động và thụ động) có thể phân bổ vào Việt Nam hậu nâng hạng ước tính lên tới 6 tỷ USD. Trong đó, riêng dòng tiền từ các quỹ ETF mô phỏng chỉ số FTSE sẽ đóng góp khoảng 1,5 tỷ USD trong vòng một năm đầu tiên.

Để giảm thiểu cú sốc về giá và tạo không gian cho hạ tầng thị trường xử lý các vấn đề thanh khoản, lộ trình giải ngân 1,5 tỷ USD này được chia làm 4 giai đoạn, kéo dài từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027.

Kỳ cơ cấu đầu tiên, có hiệu lực từ 21/9/2026, mang tính chất mở màn. Theo đó, Việt Nam sẽ chính thức rời khỏi rổ cận biên (Frontier Index) và bước một chân vào rổ mới nổi với tỷ trọng giải ngân 10%. Điều này đồng nghĩa, khoảng 150 triệu USD vốn ngoại sẽ chảy vào các cổ phiếu trên sàn ngay trong tháng 9 tới.

Các kỳ tiếp theo sẽ tăng tốc dần là: Tháng 3/2027 (nâng lên 20%, tương đương 300 triệu USD), và hai đợt cuối vào tháng 6 và 9/2027 (mỗi đợt 35%, tương đương 525 triệu USD/đợt). Các cổ phiếu vốn hóa lớn sẽ được ưu tiên mua gom từ sớm, trong khi nhóm vừa và nhỏ sẽ phải đợi đến các kỳ sau.

Với 150 triệu USD của giai đoạn đầu tiên, câu hỏi bức thiết của giới đầu tư là: Tiền sẽ chảy vào túi ai?

Dữ liệu tính toán cho thấy dòng tiền sẽ phân hóa cực mạnh và tập trung vào nhóm VN30. Ba ông lớn VIC, VHM và MSN dự kiến "ẵm" tới 71 triệu USD, tức gần một nửa tổng lượng vốn của cả kỳ.

Cụ thể, VIC đứng đầu bảng với ước tính hút khoảng 46,4 triệu USD ngay trong tháng 9 (và tổng cộng 464 triệu USD cho cả lộ trình). VHM xếp thứ hai với 16 triệu USD cho đợt 1 (tổng 160 triệu USD). Theo sau là SHB và MSN với mức 9,2 triệu USD mỗi mã cho đợt đầu. Kế tiếp, hàng loạt tên tuổi lớn khác cũng lọt vào mắt xanh của FTSE như SSI (7,5 triệu USD), FPT và HPG (cùng 5,7 triệu USD)...

Không chỉ các quỹ ETF của FTSE, những cá mập tài chính khổng lồ cũng đang ráo riết chuẩn bị. Thông tin từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước mới đây xác nhận những định chế hàng đầu thế giới như Vanguard, Blackstone, UBS hay Morgan Stanley đã hoàn tất khâu chuẩn bị kỹ thuật để giao dịch thông qua các CTCK nội địa như SSI, Vietcap.

Đây là tín hiệu cực kỳ đắt giá. Các định chế này thường mất rất nhiều thời gian test hệ thống lưu ký, thanh toán và quản trị rủi ro trước khi xuống tiền. Đáng chú ý, SSI tiết lộ Vanguard có thể mang tới 2 tỷ USD vào chứng khoán Việt Nam trong 12 tháng tới, trong đó mô hình định lượng chỉ ra riêng VIC có thể nhận tới 770 triệu USD từ tay chơi này.

Nhìn vào giao dịch hiện tại, dòng vốn ngoại đang có sự chuyển pha. Tuần qua, đà bán ròng của khối ngoại đã thu hẹp đáng kể, chỉ còn khoảng 2 triệu USD. Trong khi VanEck hay FUEKIVFS vẫn rút nhẹ, thì DB FTSE và Fubon FTSE đã bắt đầu quay lại mua ròng (hút lần lượt 2 triệu và 1,4 triệu USD). Dòng tiền không còn bán tháo đồng loạt mà đang phân hóa để đón đầu cơ hội.

Là một người đã gắn bó với thị trường qua nhiều chu kỳ, ông Chiến cũng cho rằng nhà đầu tư cần duy trì cái đầu lạnh. Việc lọt danh mục FTSE là cú hích lớn, nhưng không đồng nghĩa cổ phiếu sẽ lập tức dựng đứng. Thực tế, chứng khoán là thị trường của kỳ vọng, giá nhiều cổ phiếu có thể đã chạy trước thông tin từ vài tháng nay.

Mặt khác, danh sách và tỷ trọng cổ phiếu (tính toán đến 30/7) hoàn toàn có thể thay đổi trong ngày công bố 21/8, phụ thuộc vào biến động vốn hóa và tỷ lệ free-float.

Quan trọng hơn cả, 150 triệu USD hay 6 tỷ USD “tiền tươi thóc thật” có thực sự đổ vào hệ thống hay không, còn phụ thuộc vào nỗ lực giữ nhà của chúng ta. Từ nay đến tháng 9/2026 và xa hơn nữa, các nút thắt về cơ chế thanh toán (đặc biệt là giao dịch không ký quỹ trước - prefunding), năng lực hệ thống lưu ký và khả năng nới room ngoại cần tiếp tục được tháo gỡ.

Chỉ khi hạ tầng giao dịch cởi mở và tiệm cận chuẩn quốc tế, chứng khoán Việt Nam mới thực sự trở thành vùng trũng hút trọn dòng vốn ngoại toàn cầu.