Điều chỉnh quy hoạch mạng lưới đường bộ đến 2050: Loạt cao tốc mới được đề xuất

Bộ Xây dựng vừa tổ chức Hội nghị thẩm định điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050.

Rà soát quy hoạch đường bộ để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng mới

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn cho biết việc điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050 là yêu cầu cấp thiết nhằm đáp ứng định hướng phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Theo Thứ trưởng Lê Anh Tuấn, Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại các Quyết định số 1454/QĐ-TTg ngày 1/9/2021 và số 12/QĐ-TTg ngày 3/1/2025.

Sau khi quy hoạch được phê duyệt và điều chỉnh, nhiều chủ trương, định hướng lớn đã được ban hành, tác động trực tiếp đến nhu cầu phát triển hạ tầng giao thông. Trong đó, Kết luận số 18-KL/TW của Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030 đã giao các địa phương xây dựng kế hoạch phát triển, phấn đấu tăng trưởng ở mức “hai con số”.

Trên cơ sở đó, các bộ, ngành được yêu cầu rà soát lại các quy hoạch, trong đó có quy hoạch mạng lưới đường bộ.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng nhấn mạnh, quy hoạch đường bộ mang tính xã hội hoá cao, liên quan đến hầu hết các tỉnh, thành phố. Trong 5 phương thức vận tải, đường bộ là phương thức gắn chặt nhất với người dân, đồng thời giữ vai trò đặc biệt quan trọng khi hiện chiếm hơn 70% thị phần sản lượng vận tải hằng năm.

Thời gian qua, Bộ Xây dựng đã giao Cục Đường bộ Việt Nam rà soát, lập hồ sơ điều chỉnh quy hoạch nhằm đáp ứng yêu cầu thực tế và nhu cầu phát triển của các địa phương.

Điều chỉnh theo hành lang kinh tế và không gian hành chính mới

Theo báo cáo điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, việc điều chỉnh quy hoạch được thực hiện trên nguyên tắc rà soát các hành lang kinh tế, đặc biệt là những hành lang gắn với các trục đường bộ có sự thay đổi khi Quy hoạch tổng thể quốc gia được điều chỉnh.

Một nội dung trọng tâm khác là rà soát các trục kết nối sau khi sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Trong đó, cơ quan lập quy hoạch tập trung đánh giá lại nhu cầu và định hướng kết nối giữa các trung tâm hành chính cấp tỉnh, các đô thị trung tâm và các vùng động lực phát triển của địa phương sau sắp xếp.

Trên cơ sở đó, phương án phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông sẽ được rà soát, điều chỉnh nhằm bảo đảm liên kết đồng bộ, hiệu quả giữa các khu vực; đáp ứng yêu cầu quản lý hành chính; thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương trong giai đoạn mới.

Song song với đó, cập nhật các chủ trương, định hướng phát triển liên quan đến mục tiêu phát triển các tuyến đường bộ cao tốc nhằm đẩy mạnh phát triển kết cấu hạ tầng giao thông, đô thị, kết nối vùng.

Việc điều chỉnh quy hoạch cũng kế thừa mô hình, định hướng phân bổ không gian, khung kết cấu hạ tầng, các kết nối vùng và liên vùng đã được phê duyệt; đồng thời cập nhật tình hình triển khai các dự án đường bộ cao tốc hiện nay, dự báo nhu cầu vận tải và khả năng cân đối nguồn lực để bảo đảm tính khả thi.

Về mục tiêu quy hoạch, đến năm 2030, hình thành cơ bản bộ khung kết cấu hạ tầng quốc gia, trong đó phát triển mạng lưới đường bộ đồng bộ, hiện đại, chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng an ninh, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, giảm tai nạn giao thông và ô nhiễm môi trường, hình thành hệ thống giao thông vận tải hợp lý giữa các phương thức vận tải, giảm thiểu chi phí logistics.

Đến năm 2050, hệ thống kết cấu hạ tầng được định hướng hoàn thiện theo hướng đồng bộ, hiện đại, thích ứng hiệu quả với nước biển dâng và tác động của biến đổi khí hậu. Các vùng phát triển hài hòa, bền vững, khai thác hiệu quả tiềm năng, thế mạnh; bảo đảm sự kết nối hợp lý giữa các phương thức vận tải, nâng cao chất lượng vận tải và dịch vụ.

Đề xuất bổ sung quy hoạch 5 tuyến cao tốc mới

Dự thảo quy hoạch cũng đề xuất bổ sung quy hoạch mới 5 tuyến quốc lộ tiêu chuẩn cao tốc gồm: Vành đai miền núi phía Bắc (CT.12), Vành đai trung du phía Bắc (CT.44), Hà Tĩnh - Cầu Treo (CT.45), Huế - A Lưới (CT.46) và Phan Thiết - Bảo Lộc - Gia Nghĩa (CT.47).

Cùng với đó, điều chỉnh phạm vi 6 tuyến quốc lộ có tiêu chuẩn cao tốc gồm: Hà Nội - Lào Cai (CT.05), Hà Nội - Thái Nguyên - Bắc Kạn - Cao Bằng (CT.07), Vành đai 5 Hà Nội (CT.39), Vũng Áng - Cha Lo (CT.18), Liên Khương - Buôn Ma Thuột (CT.26) và TP.HCM - Tiền Giang - Bến Tre - Trà Vinh - Sóc Trăng - Cà Mau (CT.33). Đồng thời điều chuyển 2 đoạn tuyến quốc lộ có tiêu chuẩn đường cao tốc…

Trong 5 tuyến cao tốc mới được đề xuất bổ sung, 2 tuyến có quy mô lớn nhất là Vành đai 1 và Vành đai 2 tại khu vực trung du, miền núi phía Bắc. Vành đai 1 dài khoảng 315km, quy mô 4 làn xe, kết nối từ Lạng Sơn đến Sơn La. Vành đai 2 dài khoảng 378 km, cũng quy mô 4 làn xe, đi qua nhiều tỉnh miền núi phía Bắc trước khi kết thúc tại Sơn La. Cả hai dự án được đề xuất triển khai sau năm 2030.

Hai tuyến vành đai này được kỳ vọng sẽ tăng cường kết nối giữa các khu vực biên giới, cửa khẩu với mạng lưới giao thông quốc gia, đồng thời tạo thêm không gian phát triển công nghiệp, logistics và đô thị cho các địa phương miền núi phía Bắc.

Cao tốc Hà Tĩnh - Cầu Treo có chiều dài khoảng 85km, quy mô 4 - 6 làn xe, cơ bản đi song hành với Quốc lộ 8. Điểm đầu tại nút giao với cao tốc Bắc - Nam phía Đông thuộc xã Trường Lưu (Hà Tĩnh), điểm cuối tại cửa khẩu quốc tế Cầu Treo. Dự án được đề xuất đầu tư trước và sau năm 2030.

Khi hoàn thành, tuyến sẽ hình thành trục vận tải tốc độ cao kết nối cửa khẩu quốc tế Cầu Treo với hệ thống giao thông quốc gia, cảng biển và các trung tâm logistics, góp phần giảm tải cho Quốc lộ 8.

Cao tốc Huế - A Lưới có chiều dài khoảng 45km, quy mô 4 làn xe, cơ bản đi song hành với Quốc lộ 49 và dự kiến đầu tư sau năm 2030. Tuyến đường được kỳ vọng tăng cường kết nối khu vực phía Tây TP Huế với các cửa khẩu Hồng Vân, A Đớt; nâng cao năng lực cứu hộ, cứu nạn và từng bước thay thế vai trò của quốc lộ 49 trên địa hình đồi núi phức tạp.

Cao tốc Phan Thiết - Bảo Lộc - Gia Nghĩa dài khoảng 194km, quy mô 4 làn xe, được đề xuất đầu tư trước và sau năm 2030. Tuyến cao tốc này sẽ hình thành hành lang kinh tế Đông - Tây, tăng cường liên kết giữa Nam Tây Nguyên với duyên hải Nam Trung Bộ và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Khi hoàn thành, tuyến đường sẽ tạo hành lang kinh tế Đông - Tây, kết nối Tây Nguyên với các cảng biển tại Bình Thuận, Bà Rịa - Vũng Tàu và các cảng hàng không Phan Thiết, Long Thành. Tuyến cũng góp phần giảm chi phí logistics, rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa, đặc biệt đối với các mặt hàng chủ lực của Tây Nguyên như quặng bauxite, alumin và nông sản.

Hoàn thiện hồ sơ trước khi trình cấp có thẩm quyền

Tại hội nghị, các thành viên Hội đồng thẩm định đã thảo luận, cho ý kiến đối với các nội dung của hồ sơ quy hoạch. Trên cơ sở đó, Hội đồng đề nghị các đơn vị liên quan tiếp tục rà soát, chỉnh sửa và bổ sung một số nội dung.

Các nội dung cần hoàn thiện gồm chuẩn xác số liệu dự báo; trình bày sơ đồ và tên gọi các tuyến; xác định quy mô các tuyến cao tốc phù hợp với yêu cầu phát triển lâu dài. Bên cạnh đó, hồ sơ cũng cần bổ sung đánh giá môi trường chiến lược trong giai đoạn sau.

Lãnh đạo Bộ Xây dựng đề nghị cơ quan chuyên môn và đơn vị tư vấn tiếp thu đầy đủ ý kiến của Hội đồng thẩm định để hoàn thiện báo cáo thẩm định điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, bảo đảm chất lượng, tính đồng bộ và tính khả thi trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.