Đề xuất đánh thuế cao với đất bỏ hoang và mua bán ngắn hạn

Theo tờ trình của Bộ, sau gần hai năm triển khai Luật Đất đai năm 2024, một số quy định đã bộc lộ hạn chế, chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn. Vì vậy, việc sửa đổi luật được đặt ra nhằm tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý, khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, đồng thời tạo thêm dư địa phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là bổ sung nhóm chính sách tài chính về đất đai và thuế để điều tiết phần giá trị gia tăng từ đất phát sinh nhờ quy hoạch, đầu tư hạ tầng, chuyển đổi mục đích sử dụng đất hoặc mở rộng không gian đô thị. Theo cơ quan soạn thảo, cơ chế này không chỉ giúp điều tiết hợp lý phần địa tô chênh lệch mà còn góp phần hạn chế tình trạng trục lợi chính sách, chống tham nhũng và thất thoát nguồn lực đất đai.

Đặc biệt, dự thảo đề xuất áp dụng mức thuế cao đối với đất để hoang hóa và các giao dịch mua bán đất trong thời gian ngắn. Mục tiêu là giảm tình trạng đầu cơ, hạn chế các hoạt động "lướt sóng" bất động sản, đồng thời khuyến khích đưa đất vào khai thác, sử dụng đúng mục đích, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên đất.

Bên cạnh chính sách thuế, dự thảo cũng luật hóa nhiều quy định đang được áp dụng theo Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội. Trong đó, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có thẩm quyền trong quản lý đất đai và kiên quyết thu hồi đối với các trường hợp đất bị bỏ hoang, sử dụng sai mục đích hoặc gây lãng phí.

Đối với các trường hợp không đưa đất vào sử dụng, dự thảo quy định trước hết sẽ áp dụng biện pháp xử phạt vi phạm hành chính và buộc chủ sử dụng phải đưa đất vào khai thác. Nếu không chấp hành, cơ quan quản lý sẽ thực hiện thu hồi đất theo quy định.

Trong khi đó, đối với trường hợp chậm đưa đất vào sử dụng, dự thảo đề xuất áp dụng biện pháp kinh tế thông qua việc thu tiền theo mức lũy tiến tương ứng với thời gian chậm triển khai. Nếu chủ đầu tư vẫn không thực hiện nghĩa vụ sau khi bị áp dụng chế tài, Nhà nước sẽ xem xét thu hồi đất. Việc xử lý các vi phạm về đất đai cũng được yêu cầu thực hiện đồng bộ với việc xử lý các vi phạm liên quan đến dự án đầu tư nhằm nâng cao hiệu quả quản lý.

Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) cũng bổ sung, điều chỉnh các quy định về thẩm quyền giải quyết tranh chấp, khiếu nại và tố cáo liên quan đến đất đai để phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các nội dung sửa đổi hướng tới chuyển mạnh phương thức quản lý từ hậu kiểm sang phòng ngừa và giám sát chủ động. Mọi quyết định liên quan đến đất đai sẽ được yêu cầu công khai, minh bạch và có thể truy xuất trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân nhằm ngăn chặn từ sớm các hành vi tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm cũng như tình trạng thất thoát, lãng phí tài nguyên đất.

Ngoài ra, dự thảo còn tập trung tháo gỡ nhiều vướng mắc trong quản lý và sử dụng đất của doanh nghiệp có vốn nhà nước, doanh nghiệp sở hữu quỹ đất có nguồn gốc từ cổ phần hóa; đồng thời đưa ra giải pháp xử lý hiệu quả quỹ đất trụ sở, cơ sở làm việc dôi dư.

Bộ cũng đề xuất khắc phục tình trạng kéo dài các thủ tục rà soát, điều chỉnh phương án sử dụng đất, đấu giá và đấu thầu dự án có sử dụng đất, qua đó rút ngắn thời gian đưa đất vào khai thác, phát huy hiệu quả nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.