Chờ cú hích từ đầu tư công

Với đầu tư công nói chung và đầu tư công thuộc các chương trình mục tiêu quốc gia, các khó khăn chủ yếu vẫn tập trung ở công tác giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư... Nguồn: Bộ Tài chính

Để đảm bảo mục tiêu giải ngân ít nhất 95% trong tổng kế hoạch đầu tư công năm nay (1,08 triệu tỷ đồng), nền kinh tế cần hấp thụ khoảng 700 - 800 nghìn tỷ đồng từ nay đến cuối kỳ.

Hỗ trợ thanh khoản

Theo số liệu từ Bộ Tài chính, đến hết tháng 5/2026, giải ngân vốn đầu tư công mới đạt 21,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong khi đó, đối với nguồn vốn ngân sách Nhà nước năm 2025 được kéo dài sang năm 2026 để thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia có tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư mới đạt 14,3% kế hoạch; kinh phí thường xuyên mới đạt 10,7% dự toán.

Đầu tư công chậm khiến tiền bị "nhốt" trong Kho bạc Nhà nước, không được bơm ra nền kinh tế, dẫn đến tình trạng thị trường thiếu tiền, các ngân hàng hụt thanh khoản.

Ngày 15/5/2026, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Thông tư 08/2026/TT-NHNN tái cho phép tính 20% tiền gửi Kho bạc Nhà nước vào mẫu số của tỷ lệ LDR. Đây là điều chỉnh kỹ thuật giúp cải thiện chỉ số LDR trên sổ sách của các ngân hàng thương mại quốc doanh. Tuy nhiên, biện pháp này chưa đủ để tạo ra sự cải thiện mang tính chất lan tỏa khi lãi suất trên thị trường liên ngân hàng vẫn có xu hướng tăng từ tháng 5 và ngay phiên đầu tháng 6 lẫn phiên 9/6, lại có xu hướng vọt lên đột biến cho thấy yếu tố chưa ổn định của lãi suất giao dịch giữa các ngân hàng.

“Khi chính sách tiền tệ bị ràng buộc bởi các mục tiêu đa chiều và mâu thuẫn nhau, chính sách tài khóa rõ ràng là đòn bẩy trọng yếu để giải quyết căn nguyên của bài toán thanh khoản”, chuyên gia phân tích của Công ty Chứng khoán Rồng Việt nhận xét.

Vẫn còn dư địa tài khóa

Phân tích và dự báo cho cả năm 2026, các chuyên gia trong và ngoài nước đều nhận định “chìa khóa” mở thông dòng vốn không chỉ hỗ trợ hệ thống chung mà còn cho tiền tệ nói riêng, trọng tâm nằm ở tài khóa - đầu tư công.

Theo nhận định của bà Mariam J. Sherman, Giám đốc Ngân hàng Thế giới phụ trách Việt Nam, Campuchia và Lào, nhìn từ trong nước, chính sách tài khóa mở rộng đẩy mạnh đầu tư công dự kiến sẽ hỗ trợ cho tiêu dùng và đầu tư khu vực tư nhân. Với nợ công Việt Nam ở mức 34% GDP năm 2025, vẫn còn dư địa tài khóa để tăng chi tiêu và hấp thụ các cú sốc. Trong điều kiện giá cả năng lượng toàn cầu dự kiến vẫn tăng cao trong suốt năm nay, lạm phát bình quân được dự báo chỉ tăng lên trên 4% trong năm 2026. Triển vọng trong trung hạn cũng được củng cố bởi các cải cách cơ cấu và thị trường vốn sâu rộng, kết hợp với kế hoạch đầu tư công trị giá khoảng 320 tỷ USD.

Ông Brian Lee ShunRong, Chuyên gia kinh tế Khối phân tích Tập đoàn Maybank (Malaysia) cũng cho rằng, Việt Nam đang có nhiều không gian tài khóa cho các chính sách hỗ trợ tiếp theo, nhờ thặng dư ngân sách lũy kế từ đầu năm đến nay ở mức đáng kể. Theo ông, đây là một trong những điều kiện quan trọng để bù đắp khoảng hẹp của chính sách tiền tệ.

“Khi Chính phủ đẩy mạnh thanh toán cho các dự án hạ tầng (đường cao tốc, sân bay, công trình công cộng...), khối tài sản khổng lồ đang nằm im trong Kho bạc sẽ được giải phóng. Không chỉ thế, dòng tiền luân chuyển vào tài khoản doanh nghiệp và người dân thông qua giải ngân cho các dự án, theo tiến độ của các nhà thầu thi công, nhà cung cấp vật liệu xây dựng, và tiền lương cho người lao động. Đặc biệt, tiền gửi ngân hàng có khả năng tăng tốc và bù đắp cho khoảng chênh lệch huy động - dư nợ đang tới 2,5 triệu tỷ đồng, bởi thay vì bị “nhốt” ở Kho bạc, tiền giờ đây được các cá nhân và doanh nghiệp gửi trở lại vào hệ thống ngân hàng thương mại. Tốc độ tăng trưởng huy động vốn sẽ ngay lập tức được cải thiện”, ông Brian Lee ShunRong nhấn mạnh.

Cần đẩy nhanh giải ngân đầu tư công

Trên thực tế, không chỉ có kế hoạch đầu tư công với dư địa còn rất lớn, mà việc khơi thông dòng vốn đầu tư công mang lại những lợi ích mang tính dây chuyền: Lượng tiền gửi tăng lên sẽ trực tiếp gia tăng mẫu số của hệ số LDR, các ngân hàng bớt áp lực “chạy đua” đảm bảo an toàn vốn. Đây cũng là cơ sở để giảm áp lực lãi suất bền vững - một bài toán hóc búa của cơ quan điều hành trong bối cảnh cung - cầu vốn chưa cân bằng. Yếu tố lan tỏa của dòng tiền từ các dự án đầu tư công sẽ kích thích tiêu dùng và đầu tư tư nhân, đóng góp cho mục tiêu tăng trưởng.

“Trong bối cảnh chính sách tiền tệ hết dư địa, điểm tựa thanh khoản duy nhất là đẩy nhanh giải ngân đầu tư công để đảo ngược trạng thái bội thu ngân sách Nhà nước và đưa tiền trở lại hệ thống. Cho đến khi có sự chuyển biến tích cực và rõ nét về tốc độ chi ngân sách, dự báo áp lực thanh khoản hệ thống ngân hàng sẽ tiếp tục duy trì ở mức căng thẳng, và mặt bằng lãi suất khó có thể hạ nhiệt một cách bền vững. Đây là rủi ro cần được phản ánh vào chi phí vốn của các ngân hàng thương mại và toàn nền kinh tế trong các quý còn lại của năm 2026”, chuyên gia Khối phân tích VDSC đánh giá.

Lưu ý ở góc độ hiệu quả giải ngân, TS Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV khuyến nghị, bên cạnh quy mô vốn giải ngân, quan trọng còn ở hiệu quả phân bổ nguồn lực. Hệ số ICOR - chỉ số đo hiệu quả sử dụng vốn đầu tư, cần tiếp tục được kéo giảm để đảm bảo các dòng vốn vào nền kinh tế thực sự là cú hích lớn, lan tỏa cao, tạo chiều sâu tăng trưởng bền vững.