Kỳ I : Một chủ trương đúng và cần thiết Nhà ở thu nhập thấp là một chính sách an sinh lớn của Nhà nước dành cho các đối tượng cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang hưởng lương từ ngân sách nhà nước và người có thu nhập thấp tại khu vực đô thị.Tuy nhiên, chỉ mới triển khai một vài năm đã xuất hiện những vấn đề tranh luận sôi nổi trong dư luận, tạo áp lực không nhỏ cho những cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp thực hiện và cả cho những người được thụ hưởng chính sách này.

Nhà ở thu nhập thấp - từ chủ trương đến thực hiện

Nhà ở cho người thu nhập thấp ở Hà Nội.  
 

Vì đâu nên nỗi


Tiếp chúng tôi tại căn hộ 61 m2 tại tầng 5 Chung cư CT1-Ngô Thì Nhậm, thị xã Hà Ðông (Hà Nội), anh Huỳnh Quốc Việt phấn khởi cho biết: Gia đình anh chuyển về ở tại căn hộ này cuối năm 2010 và đã đón một Tết cổ truyền của dân tộc tại đây. Quả thật là một trời, một vực nếu so gian nhà tập thể mà COMA 18 nơi vợ anh công tác cho mượn tại Hoài Ðức, cho đến nay, vợ chồng và hai đứa con anh vẫn còn ngỡ "trong mơ", không có sự quan tâm của Ðảng, Nhà nước, không biết đến bao giờ gia đình mới có được chỗ ở thuận tiện, đẹp đẽ như thế này, hầu hết các gia đình ở cùng tầng với anh đều rất vui và chưa thấy ai kêu ca gì - anh Việt trải lòng.


Tuy nhiên, không phải tất cả những người có đủ điều kiện để mua nhà ở thu nhập thấp đều có được niềm vui trọn vẹn như gia đình anh Việt và bà con tại Chung cư CT1-Ngô Thì Nhậm, thị xã Hà Ðông này. Theo thống kê của Bộ Xây dựng, nhu cầu đầu tư xây dựng nhà ở cho người thu nhập thấp giai đoạn 2009 - 2015 của các địa phương là 189 dự án, với quy mô 166.390 căn hộ, đáp ứng chỗ ở cho khoảng 700 nghìn người. Mặc dù trong hai năm 2009, 2010 số lượng đăng ký xây dựng nhà ở thu nhập thấp lên đến 150 dự án, quy mô xây dựng gần 5,6 triệu m2 sàn, nhưng đến nay mới có 39 dự án chính thức triển khai xây dựng, đạt khoảng 26% so kế hoạch dự kiến và cũng chỉ mới có 1.714 căn hộ hoàn thành, bằng 1% kế hoạch đăng ký ban đầu.


Sản phẩm làm ra chưa nhiều, nhưng ở Hà Nội, đã không còn cảnh tấp nập, xếp hàng nộp hồ sơ đăng ký mua nhà thu nhập thấp như khi  Công ty cổ phần Bê-tông và Xây dựng Vinaconex Xuân Mai mở bán Chung cư CT1-Ngô Thì Nhậm hồi cuối năm 2010, nhiều dự án nhà thu nhập thấp gần đây đang gặp cảnh "khó bán". Dự án nhà thu nhập thấp Ðặng Xá (Gia Lâm) do Tổng công ty Viglacera làm chủ đầu tư có 946 căn, đợt 1 mở bán vào tháng 5-2011, có 300 hồ sơ hợp lệ, nhưng chỉ có 200 người đến bốc thăm ký hợp đồng để mua. Tháng 7 vừa qua mở tiếp đợt 2, có 400 hồ sơ hợp lệ nhưng cũng chưa biết có bao nhiêu người sẽ đến ký hợp đồng. Dự án nhà thu nhập thấp Sài Ðồng (quận Long Biên) do Công ty Ðầu tư và Phát triển nhà Hà Nội số 5 làm chủ đầu tư, 400 căn đã được người mua bốc thăm, nhưng hiện nay 5% số người mua đã xin rút hồ sơ, số còn lại đang trong quá trình làm hợp đồng, không biết có còn ai xin rút hồ sơ nữa hay không. Nhiều người đã bốc thăm căn hộ do Công ty CP xây dựng số 3 Hà Nội hốt hoảng, giật mình khi chủ đầu tư công bố giá trị căn hộ ở đây tạm tính là 10,3 triệu đồng/m2, tính ra mỗi căn hộ có giá gần một tỷ đồng, không biết lấy đâu ra tiền để chi trả.


Vì sao một chủ trương đúng, bước đầu triển khai khá rầm rộ, nhưng hiện đang gặp khá nhiều khó khăn? Qua tìm hiểu, chúng tôi thấy có có ba nguyên nhân chính như sau:


Một là, những người hoạch định chủ trương và cả những đơn vị tham gia chương trình chưa hình dung hết những khó khăn và cả những "phức tạp" trong quá trình triển khai thực hiện. Cho đến nay, chưa có địa phương nào có được những số liệu điều tra xã hội một cách cơ bản về số người có thu nhập thấp tại địa phương mình hiện đang có nhu cầu mua nhà là bao nhiêu; nhu cầu về diện tích ở và khả năng thanh toán là bao nhiêu; địa điểm nào là thuận tiện nhất cho cuộc sống của họ sau khi mua nhà... Công tác tuyên truyền chưa tốt nảy sinh những tranh cãi, thậm chí "hiểu lầm" về khái niệm nhà ở cho người thu nhập thấp, trong khi vấn đề này đã được thể hiện rất rõ tại Quyết định số 67/2009/QÐ-TTg, ngày 24-4-2009 của Thủ tướng Chính phủ về Ban hành một số cơ chế, chính sách phát triển nhà ở cho người có thu nhập thấp tại khu vực đô thị.


Hai là, việc thực hiện cơ chế, chính sách ưu đãi của Nhà nước thực hiện không nhất quán, không thống nhất giữa các địa phương. Sau khi Chính phủ ban hành Quyết định số 96/2009/QÐ-TTg, sửa đổi một số điều của Quyết định số 65, 66, 67 về phát triển nhà ở xã hội, một số ưu đãi về thuế suất thuế giá trị gia tăng, miễn thuế thu nhập doanh nghiệp... chỉ được áp dụng trong năm 2009, năm bắt đầu triển khai chương trình, đã ảnh hưởng đến quyết định đầu tư, triển khai xây dựng của nhiều dự án, việc tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi theo Quyết định 67 cũng gặp nhiều khó khăn. Hiện tại trong cả nước chỉ có năm dự án nhà thu nhập thấp tiếp cận được vốn vay của Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB), với tổng số tiền là 740 tỷ đồng, đạt 19% so số vốn các dự án đã khởi công. Từ đầu năm 2011 đến nay, chưa có dự án nào vay được vốn của VDB. Trong khi TP Ðà Nẵng, TP Thanh Hóa giao "đất sạch" cho các dự án, thì ở Hà Nội, các dự án chỉ được miễn nộp tiền thuê đất, việc đền bù, giải phóng mặt bằng, các chủ dự án vẫn phải tự giải quyết. Chính vì thế giá nhà tại các dự án ở các địa phương, thậm chí trong một địa phương cũng khác nhau, thậm chí chênh lệch khá lớn.


Ba là, một số doanh nghiệp tham gia xây dựng nhà thu nhập thấp và cả những người có đủ tiêu chuẩn mua nhà thu nhập thấp đã có những tính toán lợi ích cá nhân, chưa tham gia một cách tích cực và hiệu quả. Có doanh nghiệp thiên về lợi nhuận, chưa tính toán hết khả năng của người mua, làm cho giá thành căn hộ quá cao so khả năng chi trả của người có thu nhập thấp. Không ít người có thu nhập thấp khi nộp hồ sơ mua nhà, không nghiên cứu kỹ cơ chế, chính sách, còn tính toán việc "bán lại" để "ăn" chênh lệch giá...


Không sợ "ế"


Trao đổi với chúng tôi, Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Trần Nam, người rất tâm huyết với chủ trương phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp cho rằng, cần phải tập trung thúc đẩy hơn nữa việc thực hiện các dự án nhà thu nhập thấp trong thời gian tới thì mới đáp ứng được nhu cầu ở của người dân, nhất là các đối tượng đã được quy định tại Quyết định số 67 của Thủ tướng Chính phủ.


Quá trình phát triển nhà ở tại đô thị của nước ta thời gian qua có thể nhận ra ba giai đoạn rất rõ. Giai đoạn từ năm 1993 trở về trước, là giai đoạn Nhà nước bao cấp hoàn toàn. Chính sách này không có điều kiện phát triển khi nguồn lực Nhà nước có hạn, trong khi áp lực về dân số đô thị ngày một gia tăng. Giai đoạn từ năm 1993 đến 2003, Nhà nước bỏ hẳn việc xây dựng nhà ở, mà để cho dân tự xây. Việc này có lợi là huy động được nguồn lực trong nhân dân để phát triển quỹ nhà ở đô thị, tuy nhiên do tự phát nên cũng làm cho bộ mặt đô thị bị "lởm khởm", thiếu trật tự và quy hoạch. Giai đoạn từ năm 2003 đến nay, phát triển nhà ở theo dự án. Việc xây dựng nhà ở theo dự án do có hạ tầng được xây dựng đồng bộ nên phát triển nhà ở đã có trật tự hơn, bộ mặt đô thị cũng sáng sủa, văn minh và hiện đại hơn. Tuy nhiên, do việc phát triển nhà ở theo dự án, các chủ đầu tư phải đền bù đất đai theo cơ chế thị trường, phải thuê đất rồi tính toán lợi nhuận... đã làm cho giá nhà tăng quá cao, rất nhiều người dân sống ở đô thị trong diện chính sách, người nghèo, người có thu nhập thấp... không có điều kiện để tiếp cận được loại hình này. Nhà ở cho người thu nhập thấp xuất hiện từ tháng 4-2009, sau Quyết định số 67 của Thủ tướng Chính phủ, đã giúp cho một số người có thu nhập thấp tại đô thị có điều kiện cải thiện chỗ ở.


Qua tìm hiểu tại một số dự án nhà thu nhập thấp ở Hà Nội, chúng tôi thấy, nhu cầu của người dân thu nhập thấp còn rất lớn, rất cần thiết phải phát triển hơn nữa loại hình này trong giai đoạn tới. Giám đốc Công ty cổ phần Bê-tông và Xây dựng Vinaconex Xuân Mai, Ðặng Hoàng Huy cho biết, nhờ có lợi thế về công nghệ xây dựng tiên tiến được áp dụng, cộng với các địa điểm thuận lợi, các dự án nhà thu nhập thấp do công ty làm chủ đầu tư đều thu hút được sự quan tâm của người mua. Tại Hà Ðông, ngoài 328 căn hộ tại Chung cư CT1-Ngô Thì Nhậm đã bán hết và người mua cũng đã đến ở, công ty còn 864 căn hộ tại Khu đô thị Kiến Hưng. Mặc dù chỉ đang trong quá trình xây dựng, giá thành tạm tính là 10,6 triệu đồng/m2 và phải đến quý 2, quý 3-2012 mới bàn giao cho dân, nhưng lần mở bán nàosố lượng hồ sơ đăng ký mua cũng cao gấp bốn lần số căn hộ bán.


Phó Giám đốc Công ty Ðầu tư Phát triển hạ tầng Viglacera, Lê Ngọc Ước, đơn vị làm chủ đầu tư dự án nhà thu nhập thấp Ðặng Xá cho rằng, vừa qua ít người nộp hồ sơ xin mua nhà ở đây là do quy định giới hạn người mua theo phân cấp địa bàn của địa phương. Công ty tự tin sẽ bán hết số căn hộ ở đây nếu những ràng buộc về cơ chế mà công ty đề nghị được tháo gỡ, bởi vì đang có rất nhiều người quan tâm đến dự án này.

Theo Xuân Thủy và Minh Thành (Nhân Dân)
  • Facebook
  • Chia sẻ
  • Google +
Mọi thông tin bài vở hoặc ý kiến đóng góp cũng như thắc mắc liên quan đến thị trường bất động sản xin gửi về địa chỉ email: banbientap@cafeland.vn; Đường dây nóng: 0942.825.711.

Ý kiến của bạn

Thông tin bạn đọc

CafeLand.vn là Tạp chí bất động sản hàng đầu tại Việt Nam và duy nhất chuyên về bất động sản. Cập nhật thực trạng thị trường bất đông sản hiện nay, cung cấp cho các độc giả những thông tin chính xác và những góc nhìn phân tích nhận định về thị trường bất động sản từ các chuyên gia trong ngành. Ngoài ra, CafeLand còn cung cấp cho độc giả tất cả các thông tin về sự kiên, dự án, các xu hướng phong thủy, nhà ở để các bạn có cái nhìn tổng quan hơn về thông tin mua bán nhà đất tại Việt Nam.