Bắc Ninh quy hoạch 12 đô thị động lực trước mục tiêu lên thành phố trực thuộc Trung ương

Theo chương trình, Bắc Ninh sẽ phát triển hệ thống đô thị theo hướng phân tầng, phân cấp rõ ràng, gắn kết chặt chẽ với Vùng Thủ đô Hà Nội, vùng Đồng bằng sông Hồng và các hành lang kinh tế quốc gia. Định hướng này đặt trọng tâm vào việc hình thành các cực tăng trưởng mới, phát triển công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ, logistics và đổi mới sáng tạo, đồng thời ưu tiên mô hình đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD) kết nối với các tuyến cao tốc, đường vành đai, đường sắt tốc độ cao, sân bay, cảng cạn và trung tâm logistics.

Mục tiêu đến năm 2030 là hoàn thiện các tiêu chí đô thị loại I và tạo nền tảng để Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Trong giai đoạn này, tỉnh sẽ hình thành vùng trung tâm gồm 8 đô thị loại II là Bắc Giang, Kinh Bắc, Từ Sơn, Tiên Du, Yên Phong, Quế Võ, Gia Thuận và Hiệp Hòa.

Song song với đó, Bắc Ninh định hướng mở rộng thêm 4 đô thị gồm Tân Yên - Yên Thế, Lạng Giang - Lục Nam, Lục Ngạn và Sơn Động, từng bước đáp ứng các tiêu chí đô thị loại II. Việc mở rộng này giúp không gian phát triển của tỉnh vươn về phía Bắc, phía Đông và khu vực sinh thái, đồng thời tạo điều kiện công nhận thêm các đô thị loại III khi đủ điều kiện theo quy định.

Điểm đáng chú ý của chương trình là mỗi đô thị đều được xác định một vai trò riêng để tránh phát triển dàn trải. Đô thị Bắc Giang tiếp tục giữ vai trò trung tâm chính trị, hành chính, kinh tế, văn hóa, giáo dục và khoa học kỹ thuật của toàn đô thị Bắc Ninh, đồng thời phát triển theo mô hình đô thị nén kết hợp đô thị xanh và thông minh.

Trong khi đó, Kinh Bắc được quy hoạch trở thành cực tăng trưởng kinh tế tổng hợp, phát triển theo mô hình đô thị đổi mới sáng tạo gắn với TOD, đồng thời bảo tồn không gian văn hóa Quan họ và các khu đô thị lịch sử.

Đô thị Từ Sơn được định hướng trở thành trung tâm văn hóa, giáo dục, thương mại và dịch vụ, kết hợp chỉnh trang các làng nghề truyền thống, mở rộng không gian nghiên cứu và đào tạo khoa học - công nghệ.

Đối với các đô thị mới và đô thị nâng loại, Tiên Du sẽ phát triển thành trung tâm văn hóa, lịch sử và du lịch gắn với quần thể Phật Tích và hội Lim. Yên Phong tiếp tục giữ vai trò trung tâm công nghiệp điện tử, bán dẫn, đồng thời phát triển đồng bộ hạ tầng nhà ở công nhân và các công trình xã hội. Quế Võ được định hướng trở thành trung tâm logistics, dịch vụ và công nghiệp công nghệ cao gắn với cảng cạn ICD Quế Võ và không gian đô thị sinh thái hai bên sông Cầu.

Một trong những điểm nhấn nổi bật của quy hoạch là đô thị Gia Thuận. Khu vực này được xác định trở thành cực tăng trưởng mới của tỉnh nhờ lợi thế từ Cảng hàng không quốc tế Gia Bình. Theo định hướng, Gia Thuận sẽ phát triển thành đô thị sân bay đa chức năng, trung tâm logistics hàng không, thương mại tự do và các dịch vụ hiện đại, đồng thời bảo tồn các giá trị văn hóa dọc sông Đuống.

Ở phía Tây, Hiệp Hòa sẽ đóng vai trò cửa ngõ của tỉnh, phát triển công nghiệp sạch, dịch vụ đô thị và nông nghiệp công nghệ cao. Trong khi đó, bốn đô thị Tân Yên - Yên Thế, Lạng Giang - Lục Nam, Lục Ngạn và Sơn Động sẽ khai thác lợi thế về công nghiệp, logistics, nông nghiệp công nghệ cao, du lịch sinh thái và bảo tồn thiên nhiên nhằm mở rộng không gian phát triển và tăng cường liên kết vùng.

Cùng với việc quy hoạch hệ thống đô thị, trong năm 2026, Bắc Ninh sẽ lập hồ sơ đánh giá để công nhận 11 phường đạt trình độ phát triển của đô thị loại II, đồng thời thành lập mới 12 phường trên cơ sở các xã đủ điều kiện. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng để hoàn thiện mô hình quản lý đô thị phù hợp với mục tiêu xây dựng thành phố trực thuộc Trung ương.

Theo UBND tỉnh, việc hình thành mạng lưới 12 đô thị với chức năng phát triển chuyên biệt không chỉ tạo thêm động lực tăng trưởng, nâng cao sức cạnh tranh và khả năng thu hút đầu tư mà còn góp phần xây dựng không gian phát triển cân bằng, hiện đại và bền vững.

Chương trình cũng được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để Bắc Ninh hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương và giữ vai trò là một trong những cực tăng trưởng quan trọng của vùng Đồng bằng sông Hồng trong giai đoạn tới.