HSBC ví kinh tế Việt Nam như "Đường lên đỉnh Olympia": Dẫn điểm sau hai phần thi, chặng khó nhất còn ở phía trước

Đây là nhận định của ông Vũ Bình Minh, CFA, Giám đốc Kinh doanh Vốn và Tiền tệ, Khối Thị trường Vốn và Dịch vụ Chứng khoán, HSBC Việt Nam.

Kinh tế Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng cao trong nửa đầu năm, song áp lực lạm phát, tỷ giá và lãi suất được dự báo sẽ gia tăng trong các quý còn lại.

"Việt Nam đang dẫn điểm sau hai phần thi"

Theo ông Minh, có thể hình dung hành trình của kinh tế Việt Nam năm 2026 giống như bốn phần thi của chương trình Đường lên đỉnh Olympia. Trong đó, quý 1 là phần Khởi động, quý 2 là Vượt chướng ngại vật, quý 3 sẽ là Tăng tốc và quý 4 là Về đích.

"Sau hai phần thi đầu tiên, Việt Nam đang ở vị thế khá thuận lợi khi tăng trưởng duy trì ở mức cao, các động lực của nền kinh tế cùng vận hành và sức chống chịu tốt hơn kỳ vọng trong bối cảnh giá năng lượng, địa chính trị và lãi suất toàn cầu vẫn còn nhiều bất định", ông nói.

Tuy nhiên, vị chuyên gia cũng lưu ý khi nền kinh tế tăng tốc, các cân đối vĩ mô như lạm phát, tỷ giá và lãi suất sẽ trở nên nhạy cảm hơn. Vì vậy, nửa cuối năm không chỉ là câu chuyện tăng trưởng mà còn là bài kiểm tra về chất lượng tăng trưởng và khả năng giữ ổn định kinh tế vĩ mô.

Đầu tư công, sản xuất và tiêu dùng cùng tạo lực đẩy

Đánh giá về quý 1, ông Minh cho rằng mức tăng trưởng GDP 7,83% cho thấy nền kinh tế bước vào năm mới với tâm thế chủ động thay vì phản ứng trước các biến động.

"Điểm đáng chú ý không nằm ở một con số đơn lẻ mà ở chất lượng của đà khởi động. Các động lực tăng trưởng từ đầu tư công, sản xuất công nghiệp đến tiêu dùng và dịch vụ đều sớm vào guồng", ông nhận xét.

Theo ông, đầu tư công tiếp tục đóng vai trò là trụ cột quan trọng, đặc biệt tại các dự án hạ tầng quy mô lớn. Với quy mô chi tiêu cho hạ tầng tương đương khoảng 6-7% GDP, cao hơn đáng kể so với nhiều nước trong khu vực, Việt Nam đang tận dụng khá hiệu quả dư địa tài khóa trong bối cảnh dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ không còn nhiều.

Tăng trưởng vẫn bứt phá giữa "cơn gió ngược"

Bước sang quý 2, theo chuyên gia HSBC, những khó khăn chủ yếu đến từ bên ngoài như căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, giá năng lượng tăng cao, triển vọng kinh tế toàn cầu suy yếu, lộ trình cắt giảm lãi suất của Fed chưa rõ ràng và thương mại thế giới còn chịu tác động từ chi phí vốn cao.

"Dù vậy, GDP quý 2 vẫn ước tăng 8,39%, đưa tăng trưởng sáu tháng đầu năm lên 8,18%, mức cao nhất của nửa đầu năm trong nhiều năm trở lại đây. Điều đó cho thấy Việt Nam không chỉ vượt qua phần khó hơn của chặng đua mà còn tiếp tục ghi điểm ngay trong lúc thế giới xuất hiện nhiều cơn gió ngược", ông Minh nhận định.

Theo ông, sự khác biệt của chu kỳ tăng trưởng lần này nằm ở việc các động lực phát triển đã cân bằng hơn.

Lĩnh vực chế biến, chế tạo tiếp tục đóng vai trò trụ cột khi tăng 10,23%, trong khi kim ngạch xuất khẩu đạt 266,5 tỷ USD, tăng 21%. Đồng thời, đầu tư hạ tầng tạo sức lan tỏa sang lĩnh vực xây dựng với mức tăng 9,51%, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 12,9%, còn lượng khách quốc tế đạt gần 12,3 triệu lượt chỉ trong sáu tháng.

"Khi các động lực trong nước đóng góp nhiều hơn, nền kinh tế có thêm bộ đệm để hấp thụ các cú sốc từ bên ngoài", ông nói.

FDI là "lá phiếu tín nhiệm" của nhà đầu tư quốc tế

Một điểm sáng khác được ông Minh nhấn mạnh là dòng vốn đầu tư nước ngoài.

Theo đó, vốn FDI đăng ký trong sáu tháng đầu năm đạt 34,65 tỷ USD, tăng 61%, còn vốn giải ngân đạt 13,03 tỷ USD, mức cao nhất trong vòng 5 năm.

"Vốn đăng ký phản ánh kỳ vọng, nhưng vốn giải ngân mới là biểu hiện rõ nhất của niềm tin. Điều này cho thấy Việt Nam không chỉ tăng trưởng nhanh mà vẫn giữ được sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư quốc tế", ông đánh giá.

Đặc biệt, hoạt động góp vốn và mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài tăng gần 90%, cho thấy xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng đang bước sang giai đoạn sâu hơn.

"Nhà đầu tư không chỉ xây dựng nhà máy mới mà còn mua lại doanh nghiệp, mở rộng hoạt động và tận dụng ngay năng lực sản xuất hiện có. Nếu được hấp thụ tốt, dòng vốn này sẽ góp phần nâng cấp năng lực sản xuất và cải thiện chất lượng tăng trưởng trong những năm tới", ông nhận định.

Ba áp lực lớn sẽ dồn về quý 3

Theo ông Minh, nếu quý 2 là phần thi của những cú va chạm từ bên ngoài thì quý 3 sẽ là phần thi của thời gian và kỷ luật chính sách.

"Câu hỏi không còn là nền kinh tế có còn động lực hay không, mà là các áp lực vĩ mô có dồn về cùng một thời điểm hay không", ông nói.

Ông cho rằng áp lực tỷ giá nhiều khả năng sẽ gia tăng theo yếu tố mùa vụ khi nhu cầu ngoại tệ phục vụ nhập khẩu nguyên vật liệu cho sản xuất cuối năm tăng lên, đồng thời nhiều doanh nghiệp FDI bước vào giai đoạn chuyển lợi nhuận về nước. Nếu Fed tiếp tục trì hoãn cắt giảm lãi suất hoặc giá dầu duy trì ở mức cao, sức ép này có thể kéo dài hơn dự kiến.

Trong khi đó, mặt bằng lãi suất được dự báo tiếp tục chịu áp lực khi chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn ngày càng nới rộng.

"Lãi suất sẽ tiếp tục phản ánh trạng thái cân bằng giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng và yêu cầu ổn định vĩ mô", chuyên gia HSBC nhận định.

Nâng hạng chứng khoán có thể là "ngôi sao hy vọng"

Bước sang quý 4, ông Minh cho rằng yếu tố quyết định không còn chỉ là tăng trưởng mà là niềm tin của thị trường, nhà đầu tư và cộng đồng doanh nghiệp.

Theo ông, nhiều yếu tố mùa vụ có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn khi xuất khẩu bước vào mùa cao điểm, du lịch và kiều hối tăng trở lại, trong khi nguồn cung hàng hóa trong nước hỗ trợ tốt hơn cho mục tiêu kiểm soát lạm phát.

"Nếu những điều kiện này đồng thời xuất hiện, áp lực lên tỷ giá và lạm phát có thể dịu bớt, giúp quý 4 trở thành chặng về đích tích cực hơn của nền kinh tế", ông nói.

Đáng chú ý, vị chuyên gia đánh giá tiến trình nâng hạng thị trường chứng khoán có thể trở thành "ngôi sao hy vọng" của kinh tế Việt Nam trong những tháng cuối năm.

"Nâng hạng không chỉ tác động đến thị trường cổ phiếu hay tâm lý ngắn hạn. Quan trọng hơn, điều này sẽ giúp mở rộng tập nhà đầu tư quốc tế, cải thiện thanh khoản, nâng chất lượng dòng vốn và củng cố vị thế của tài sản Việt Nam. Đồng thời, nguồn vốn ngoại bền vững hơn cũng có thể góp phần giảm áp lực lên tỷ giá và tạo thêm dư địa cho điều hành chính sách", ông phân tích.

"Không chỉ tăng nhanh mà còn phải về đích cân bằng"

Tổng kết bức tranh kinh tế, ông Vũ Bình Minh cho rằng Việt Nam đã vượt qua hai "phần thi" đầu tiên với kết quả tích cực khi tăng trưởng lan tỏa rộng hơn, các động lực trong nước đóng góp rõ nét hơn, FDI tiếp tục đóng vai trò là "lá phiếu tín nhiệm" của nhà đầu tư quốc tế và khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài được cải thiện.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý chính tốc độ tăng trưởng cao đang khiến các cân đối vĩ mô trở nên nhạy cảm hơn khi lạm phát tiến sát mục tiêu, lãi suất duy trì ở mức cao và tỷ giá vẫn chịu nhiều sức ép.

"Trong bối cảnh đó, những động lực mang tính cấu trúc như đầu tư công, FDI chất lượng cao và tiến trình nâng hạng thị trường chứng khoán sẽ là các trụ cột quan trọng. Nửa đầu năm cho thấy kinh tế Việt Nam đã trả lời tốt những câu hỏi khó. Phần còn lại của năm sẽ là lúc cần chứng minh thêm một điều quan trọng hơn: không chỉ tăng nhanh, mà còn về đích trong trạng thái cân bằng", ông Vũ Bình Minh nhấn mạnh.